پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
6 خرداد 1397
اجتماعی

سعدی، برتـرین سخـنگو

سردبیر مجازی
2 اردیبهشت 1397
بازدید: 42
نظرات: 0

در بزرگداشت روز سعدی در روزنامه عطریاس مطرح شد :

سعدی، برتـرین سخـنگو

شایسته سلامی ، گروه جامعه

حسین روحی شاعر و مدرس ادبیات استان مرکزی در نشست بزرگداشت روز سعدی در دفتر روزنامه عطریاس، گفت: درباره ی سعدی سخن بسیار است. اگر درست، به جا و دقیق درباره وی صحبت کنیم شاید بشود ساعت ها سخن گفت. نام کوچک سعدی شیخ مصلح الدین یا مشرف الدین و گاه شرف الدین هم عنوان شده است. سعدی به روایتی در سال 580 هجری قمری و به روایتی دیگر در سال 606 هجری قمری به دنیا آمده و در سال 691 هجری قمری نیز دار فانی را وداع گفته است. دوران زندگی سعدی دورانی است که همراه با آرامش بوده است. اتابکان فارس با ابتکار عمل و پیامی که به مغول ها دادند و باج و خراجی که با آنها دادند، فارس را از حملات مغول ها ایمن نگه داشتند. به همین علت دوران سعدی دوران آرامی بوده است. در یک فضای آرام نشسته و ادبیات خود را نوشته است که شامل عاشقانه عارفانه و پندآموز است.

روحی افزود: سعدی برای زنده نگه داشتن یاد سعد بن زنگی حاکم دوست‌داشتنی زمان خودش تخلص خود را به عنوان سعدی انتخاب کرده است. افصح المتکلمین لقب سعدی است یعنی برترین سخنگویان. هنر ویژه سعدی باعث شده که به وی افصح المتکلمین گویند. سعدی واضع و بنیانگذار سبک تازه ای است. نثر پیچیده را به زبان امروزین ما نزدیک می‌کند و گلستان و بوستان را می نویسند. امروز زمانی که درباره ی سعدی می‌خوانیم و یا آثار سعدی را مرور می‌کنیم، ممکن است برای فهم برخی کلمات به فرهنگ لغت نیاز داشته باشیم، اما باز هم هنگام خواندن با مشکل مواجه نمی شویم.

وی ادامه داد: سعدی در اشعار خود تصویری از عاشقانه و پندآموز را نیز به کار برده است. سعدی به زبان گفتار سخن می گوید و به همین دلیل است که امروز ما حرف آن را می فهمیم. یکی از هنرهای سعدی فصاحت در کلام است، گشاده زبانی و اینکه کلمات در استخدام وی باشند، ابتکار کلام داشت. کلمات در مشت وی بودند. بسیاری از سخنوران ما بلیغ نیستند اما سعدی دارای بلاغت در گفتار است. سعدی در اشعار خود هم دارای فصاحت در کلام و هم دارای بلاغت در کلام است. ایجاز و همچنین اختصار و حذف نیز از دیگر هنرهای سعدی در اشعار اوست. ایجاز در اشعار سعدی در حد اعجاز است. اختصار و حذف در اشعار سعدی به این معناست که از زیاده گویی پرهیز می‌کند و تمام منظور خود را در یک تک بیت می رساند.

این شاعر و مدرس ادبیات استان مرکزی اظهار داشت: سعدی علاوه بر غزل، استاد قطعه سرایی و استاد تک بیت گویی است و تک بیت های زیادی دارد. در گلستان سعدی کلامی که شاعری دیگر در 50 بیت به کار برده، سعدی در یک بیت آن را می گوید. برای مثال تک بیت «تو نیکی میکن و در دجله انداز، که ایزد در بیابانت دهد باز» سعدی در این بیت علاوه بر تک بیت سرایی هنر نمایی هم کرده است. یا تک بیت «ماری تو که هر که را ببینی بزنی، یا بوم که هر کجا بشینی بکنی» سعدی در این تک بیت باور مردم زمان خود را مطرح کرده است. هرچند که این تک بیت دارای دو قافیه است. تک بیت «به دریابر منافع بیشمار است، اگر خواهی سلامت در کنار است»

روحی تصریح کرد: سعدی در اشعار خود علاوه بر اینکه ایجاز و اختصارنویسی را رعایت می کند به گونه‌ای سخن می‌گوید که حتی با یک کلمه می توان معنی است و مقصود را کاملا فهمید. برای مثال در نثر «روزی به غرور جوانی بانگ بر مادر زدم. دل آزرده به کنجی نشست و گریان همین گفت: مگر خردی فراموش کردی که درشتی می کنی.» سعدی در این نثر کودکی را در مقابل بزرگسالی قرار می‌دهد.

وی بیان داشت: شعر زیر یکی از شاهکارهای سعدی است که همراه با آهنگی که دارد می‌توان به این موضوع اشاره کرد که حال و هوای شعر و داستان خود را با فضایی که داستان در آن قرار گرفته همسان کرده است.

«ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود

وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود

من مانده ام مهجور از او دیوانه و رنجور از او

گویی که نیشی دور از او در استخوانم می رود

در رفتن جان از بدن گویند هر نوعی سخن

من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می رود»

این شاعر و مدرس ادبیات استان مرکزی تأکید کرد: عشق سعدی عشق زمینی است و تمام شعرهای عاشقانه آن نیز زمینی هستند. غزلی از سعدی نداریم که هم عاشقانه باشد هم عارفانه و هم پند آموز. غزل یک ساختار با یک قاب مشخص دارد، اما سعدی شعر عارفانه هم دارد. اشعار عارفانه وی کاملا عارفانه است. برای مثال می‌گوید «برگ درختان زرد در نظر هوشیار هر ورقش دفتریست معرفت کردگار»

روحی ابراز داشت: پند آموزی های سعدی نیز منحصر به فرد است انسان به طور کامل از نصیحت بیزار دارد. سعدی از معدود شاعرانی است که پند می دهد اما مستقیم نمی گوید، در قالب کلمات پندآموزی می کنند. برای مثال می‌گوید «بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار، خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار، یا در شعر دیگری می‌گوید «این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود، هر که عبرت نکند نقش بود بر دیوار»

وی اضافه کرد: سعدی گلستان و بوستان را پس از بازگشت به شیراز نوشته است. گلستان را خودش سعدی نامه نامگذاری کرده است. گلستان دارای روایت هایی که بعضی از آنها برای سعدی اتفاق افتاده و بعضی از این روایت ها نیز زاییده ذهن خلاق اوست و داستان‌پردازی بوده است. بوستان سعدی نشان‌دهنده مدینه فاضله و دنیای آرزو شده ی سعدی است. به گمان من سعدی غزل های خود را در زمان جوانی نوشته است. غزل هایی دارد که کاملاً جوانان است و زمانی بوده که کاملاً عاشق بوده است. به همین دلیل است که نمی‌توان گفت بعد از بازگشت به شیراز غزلیات را گفته است. بعد از بازگشت سعدی به شیراز و با نوشتن گلستان و بوستان توسط وی، بار بزرگی از روی دوش وی برداشته شد و به روزگار جوانی خود برگشت. به همین علت است که از آن پس شعرهای سعدی شعرهای شاداب تر و بشاش تری هستند. بوستان سعدی روایتهای وی به زبان شعر و گلستان سعدی نثر آمیخته همراه با شعر و غزلیات سعدی شامل غزل های اوست.

این شاعر و مدرس ادبیات استان مرکزی همچنین گفت: در خصوص سبک آثار سعدی نیز باید بگوییم شاعری موفق است که بتوانند سبک داشته باشد. خیلی از شاعران ما سبک ندارند. یکی از افتخارات سعدی این است که بیش از 500 اثر از آثار وی تبدیل به مثل شده اند. زبان گفتاری، فصاحت و بلاغت، پندآموزی، تناظر در لفظ و معنا و عدم پیچیدگی در اشعار سعدی از ویژگی‌های بارز آن است. تناظر در لفظ و معنای آن به معنای نظیر به نظیر است اگر معنایی را به کار می‌برد در معنای آن محور، هم نشینی تناسب دارد. فعل و فاعل و مفعول در تناسب هم به کار رفته است. تعقید و پیچیدگی ندارد و اشعار آن گره دار نیستند. بعدها شاعرانی همچون جامی با کتاب بهارستان، مجد خوافی با کتاب خارستان و قاآنی با کتاب پریشان خواستند از سعدی تقلید کنند اما نتوانستند.

روحی افزود: یکی از دلایل خوش خطی و باسوادی گذشتگان ما سعدی خوانی بوده است. در مکتب خانه‌ها سعدی خوانده می شد اما با توجه به اینکه ساختار ذهنی کودک، از کودکی شکل می‌گیرد خواه ناخواه این گفته ها در ذهن کودک می ماند و در بزرگی به سمت آن می‌رود. کاش برگردیم و بزرگان خودمان را بازشناسی کنیم. این که  تنها بگوییم اشعار سعدی کجا استفاده می شود کافی نیست و باید بازخوانی شود. اینطور نباشد که دیگران و کشورهایی که قدمت چندانی ندارند بزرگان ما را به سرقت ببرند و از ما بگیرند.

سید مهدی کتان فروش از دیگران شاعران استان مرکزی نیز در این نشست گفت: از هر دری سخن گفتیم به جز در مورد آرامگاه سعدی. اولین کسی که در مورد سعدی و آرامگاه سعدی صحبت کرده است ابن بطوطه مراکشی است که 57 سال بعد از مرگ سعدی وارد شیراز می شود. اکثر کتاب‌های بطوطه در کتابفروشی‌ها به نام رحله ابن بطوطه است که در آن در مورد سعدی سخن گفته است. دومین نفری که از آرامگاه سعدی سخن می گوید، صاحب کتاب شدالازار معین الدین است که در سال 791 هجری قمری به آرامگاه سعدی می رود. سومین نفری که از بنای سعدی و آرامگاه آن نام می‌برد فصیح خوافی است که در سال 777 هجری قمری به دنیا آمده و کتاب آن از نظر تاریخی بعد از سال 791 نگاشته شده است. فصیح خوافی لقبی که برای سعدی ذکر می کنند ملک الکلام است. چهارمین نفری که از آرامگاه سعدی نامی برد امیر دولتشاه سمرقندی است که در کتاب تذکره الشعرا در سال 893 نگاشته است. پنجمین نفری که از آرامگاه سعدی نام می‌برد قاضی میراحمد امینی معروف به میرمنشی که در سال 1015 هجری قمری درگذشته است و در کتاب گلستان هنر خود که شرح حال نقاشان و خوش نویسان و شاعران ایران است در مورد آرامگاه سعدی سخن می گوید.

کتان فروش افزود: در سال 1187 هجری قمری کریمخان زند بعد از حافظیه سعدی را تبدیل به امارت می‌کنند و در نهایت در اول اردیبهشت ماه سال 1331 هجری شمسی به همت میرزا علی اصغرخان حکمت شیرازی وزیر فرهنگ و معارف وقت، از محل بنیاد فرهنگ ایران بنای آرامگاه سعدی ساخته می شود.

بهنام بیات از دیگران مهمانان  استان مرکزی در این نشست گفت: در اهمیت نکوداشت و بزرگداشت شخصیت های نمونه ای همچون سعدی هرچقدر سخن بگوییم، کم گفته ایم. مفاخر کشور ما عامل اتحاد، نشانه فرهنگی و برند ملی ما هستند. ادبیات اولین چیزی که به ما آموزش میدهد موجز گویی است.

بیات افزود: ما نسبت به مفاخر ملی خود نباید انقدر بیگانه باشیم که حتی اسم کوچک یک شاعر بزرگ را هم ندانیم. چرا نسبت به بزرگان خویش بی تفاوت هستیم. برای مثال منزل نظامی گنجوی در روستای طاء شهرستان تفرش است.

وی ادامه داد: از مسئولین فرهنگی و اجرایی استان خواهشمندم که آثار سعدی را به عنوان یکی از دروس اختیاری و به عنوان یکی از آموزه‌های اختیاری در مدارس تدریس کنند. سیاست می‌تواند به فرهنگ کمک کند فرهنگ می‌تواند به سیاست کمک من خواهش می کنم یک دسته یاری در مدارس چکیده ای از آثار سعدی تدریس شود.

سردبیر مجازی
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*