پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
6 خرداد 1397
اجتماعی

نمایشگاهی با شعار نا ملموس

سردبیر مجازی
23 اردیبهشت 1397
بازدید: 29
نظرات: 0

نقدی بر نمایشگاه بین المللی کتاب

نمایشگاهی با شعار نا ملموس

گروه جامعه شایسته سلامی

نمایشگاه کتاب مکانی است برای تبادل افکار و اندیشه هایی که به صورت کتاب در آمدهاند. به طور کلی نمایشگاه کتاب فرصتی برای ناشران، کتابخوان ها و صاحبان کتاب ایجاد می کند که بیایند و از فضای به وجود آمده نهایت استفاده را ببرند.

نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، امسال نیز با تمام فراز و نشیب هایی که داشت به هرحال برگزار شد. کما اینکه تغییر مدیریت نمایشگاه و تغییر تیم اجرایی که در برپایی نمایشگاه همکاری داشتند باعث شده بود که مشکلاتی برای غرفه داران به وجود بیاید. به گفته بعضی غرفهداران آنها از این حیث با مشکل مواجه شده بودند که تا روز قبل از برگزاری نمایشگاه هنوز غرفه های خود را تحویل نگرفته بودند.

تغییر مکان نمایشگاه کتاب از محل نمایشگاه شهر آفتاب به مصلی امام خمینی (ره) تهران نیز باعث بروز مشکلاتی شده بود. علیرغم اینکه مصلای امام خمینی (ره) تهران در شهر قرار دارد و تردد را برای بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب راحت تر می سازد اما به دلیل وجود مسائل ترافیکی باعث شده بود که شهروندان برای دسترسی به این مکان دچار مشکلات خاصی شوند.

به گفته برخی غرفه داران و بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب علیرغم اینکه محل نمایشگاه به وسط شهر در مصلی امام خمینی (ره) تغییر یافته بود اما استقبال به نسبت سالهای گذشته بسیار کمتر شده بود و شاهد استقبال چشمگیری در نمایشگاه کتاب نبودند. برخی در این میان اذعان می داشتند که نمایشگاه کتاب امسال نه تنها شاهد افزایش جمعیت نبود بلکه با کاهش جمعیت مواجه بود.

از میان تمام کسانی که به نمایشگاه کتاب امسال مراجعه کرده بودند تمرکز بر روی قسمت ناشران عمومی بسیار بیشتر از قسمت های دیگر همچون ناشران دانشگاهی، ناشران بخش کودک و یا ناشران دیجیتال بود. برخی از بازدیدکنندگان نیز میگفتند بسیاری از کتابهایی که در سایت نمایشگاه بود را نمی توان در نمایشگاه یافت، اما بسیاری از کتابهای را هم که در سایت نمایشگاه معرفی نشده بود به راحتی می توان در نمایشگاه به آنها دسترسی داشت. همین ناهماهنگی در معرفی کتابهای موجود در نمایشگاه از طریق سایت باعث شده بود که بسیاری از بازدیدکنندگان با مشکلات عدیده ای مواجه شوند.

با توجه به اینکه در چند ماه اخیر در کشور با مشکلات متعددی برای کاغذ روبهرو بودیم اما کتابها قیمت چندانی نداشتند. تصور بر این بود با توجه به اینکه مشکلات کاغذ در چند ماه اخیر در کشور بسیار زیاد شده است، در نمایشگاه کتاب نیز با یک افزایش قیمت چشمگیر روبرو باشیم و به یک نقطه جوش در قیمت کتابها برسیم، اما این اتفاق نیفتاده بود. تصور میشود بسیاری از ناشران سعی کرده بودند که قیمتها را در یک نقطه تعادل نگه دارند و خودشان را زیر بار یک فشار مضاعف گذاشته بودند که قیمتها را بالا نبرند. انتظار میرفت که قیمت کتاب ها 3 تا 4 برابر به خاطر مشکلات کاغذ افزایش داشته باشد، اما قیمتها یک میزان نرمال داشت و معقول بود. تنها چند درصدی که باید به خاطر تغییر سال افزایش پیدا میکرد و روتینگ بر روی بسیاری از کالاها اثر گذاشته بود، بر روی قیمت کتابها نیز همین میزان افزایش را شاهد بودیم.

یکی از بخشهایی که هر ساله در نمایشگاه کتاب به چشم میخورد بخش ناشران الکترونیک است که در این زمینه بعضی افراد دچار اشتباه می شوند. در این خصوص باید گفت که ناشران الکترونیک با فروشگاه الکترونیک متفاوت است. فروشگاه الکترونیک به مردم امکان خرید کتاب به صورت فایل الکترونیکی را می دهد. کتاب الکترونیک نیز یک امکان جدید برای کتاب خواندن به مردم میدهد که نه تنها با گوشی موبایل و تبلت می توان از آن استفاده کرد، بلکه قابلیت استفاده با کامپیوتر را هم دارد.

برآورد بر این است که بسیاری از افرادی که در طول مدت شبانه روز با وسایل الکترونیک کار می کنند برایشان جالب است که اپلیکیشن هایی در ایران تولید می شود که ویژه کتاب خواندن هستند. این اپلیکیشنها، آپشن جدیدی را برای کتاب خواندن به مردم معرفی می کند و طی این چند سال بسیاری از مردم به سمت آن رفته اند.

در حال حاضر کتاب های صوتی هم تولید می شود. این کتاب های صوتی کمک بزرگی است برای افرادی که فرصت کتاب خواندن ندارند و یا حتی دوست ندارند از روی دستگاههای دیجیتال کتاب بخوانند و یا اینکه فرصت این را ندارند که کتاب کاغذی را در دست بگیرد.

تمام این فرصت های ایجاد شده برای این است که مردم یک مقدار بیشتر به سمت کتاب بروند و کتاب بخوانند. در حال حاضر کتاب به اشکال و سبک های مختلف تولید میشود و در اختیار مردم قرار میگیرد برای اینکه بهانه برای کم خواندن کتاب کمتر شود. این امر باعث شده بسیاری از افرادی که اصلا کتاب نمی خوانند از اپلیکیشنهای مجازی کتاب خریداری کنند و بخوانند و یا از کتاب های صوتی استفاده کنند.

در این حوزه نمیتوان گفت که اقبال مردم به کدام نوع کتاب بیشتر است. کتاب کاغذی و چاپی و یا کتاب الکترونیکی. این مقایسه یک مقایسه بسیار اشتباه است و در تمامی دنیا نیز دیگر چنین مقایسه ای منسوخ شده است. کاغذ یک نوع و سبکی از کتاب خواندن است که بسیاری از مردم دنیا به آن عادت دارند و خواهند داشت. هیچ گاه از بین نمی رود و اتفاقی برای آن نمی افتد. مگر اینکه تمامی درختان کره زمین از بین بروند و امکان تولید کاغذ نباشد که مردم مجبور شوند کتاب الکترونیک یا نوع دیگری از کتاب را برای خواندن انتخاب کنند.

با این توضیحات خواستیم اشاره ای داشته باشیم به بخش ناشران دیجیتال نمایشگاه کتاب که چند سالی است در نمایشگاههای کتاب فعالیت میکنند. نمایشگاه کتاب همیشه یک بخشهای جنبی دارد با عنوان ناشران دیجیتال که تولیدات دیجیتالی خود را در این نمایشگاه ارایه می کنند. سوال اینجاست که برگزارکنندگان نمایشگاه کتاب، چه تعریفی از ناشران دیجیتال دارند؟! ناشر دیجیتال مجموعه ای است که در زمینه تولید کتاب به صورت الکترونیک فعالیت می کند. هر شرکت ثبتی که یک CD تولید کرده باشد و یا حتی در حد تولید هم به آن نگاه نکنیم و تنها یک CD کپی کرده باشد که ناشر دیجیتال نیست و نمیتوان نام ناشر دیجیتال را به آن اختصاص داد. جالب اینجا است که حتی CD های نرم افزاری کامپیوتر، بازی و قصه نیز در بخش ناشران دیجیتال به فروش می رسد. صحبت بر سر این است که جای این قسمت که به عنوان ناشران دیجیتال در نمایشگاه تعریف شده، کاملا اشتباه است و بهتر است انجام نشود. برای اینکه در ابتدا بازدیدکننده بسیاری ندارد و مردم هم متوجه نمیشوند که این قسمت چرا و چگونه تعریف شده است. مردم زمانی که وارد بخش ناشران دیجیتال می شوند متوجه نیستند که این افراد به عنوان ناشران دیجیتال دقیقا چه می کنند. همین امر یک ناهمگونی را در بخش ناشران دیجیتال به وجود آورده است. اضافه کردن بخش ناشران دیجیتال به این شکل و سبک نه تنها هیچ کمکی به نمایشگاه کتاب نمیکند و ویترین خوبی برای آن ندارد، بلکه به طور کلی تبدیل شده به یک سری غرفههای بی معنایی که در نمایشگاه ایجاد شده اند و برای این است که مردم زمانی که خسته می شوند بروند و در آنجا استراحت کنند.

یک تصمیم کلی باید برای این قسمت و بخش ناشران دیجیتال در نمایشگاه کتاب گرفته شود. باید نمایشگاه کتاب مخصوص ناشران باشد و برای کسانی باشد که به هر نوع و به هر سبکی کتاب را معرفی می کنند و کتاب را به مردم ارائه می دهند. با این کار تنها حواشی نمایشگاه کتاب زیاد می شود. هزینه های گزافی را بر عهده برگزارکنندگان میگذارد و تمرکز مردم را به هم میریزد. نمایشگاه کتاب باید جایگاه افرادی باشد که میخواهند بر روی کتاب تمرکز کنند و کتاب را به سبک ها و انواع مختلف خود خریداری کنند.

وحید غفاری از فعالان بخش کتاب استان مرکزی و مدیر مجموعه دهکده کتاب در گفتگو با عطریاس گفت: نمایشگاه کتاب تهران امسال هم به رسم همیشگی و با شعاری متفاوت آغاز به کار کرد. (شعار نه به کتاب نخواندن) شعاری بود که امسال برای نمایشگاه کتاب معرفی شد.

غفاری افزود: اگر همیشه و به رسم سال های پیش در ابتدا محل برگزاری مورد اختلاف قرار می گرفت، امسال اما اختلاف نظرها از محل برگزاری، به شعار نمایشگاه و ساختار و رویکرد نمایشگاه هم کشیده شد.

وی ادامه داد: شعار ناملموس و منفی (نه به کتاب نخواندن)، توسط دغدغه مندان، مورد تجزیه و تحلیل و نقد قرار گرفته شد و حتی منتقدین پیشنهاد دادند که شعار نمایشگاه به شعار (بخوان برای زندگی) تغییر بکند، که متصدیان برگزاری زیر بار نرفته و شعار جدید را پذیرش نکردند.

این فعال بخش کتاب اظهار داشت: گذشته از شعاری که سالی متفاوت برای نمایشگاه کتاب رقم زد و بسیاری آن را فرصتی کمیاب در فرهنگ ایران می دیدند و این زمینه را به وجود آورد، گروهی از ناشرین را به ابراز مخالفت با ساختار ناملموس و کارکرد نمایشگاه سوق داد، به طوری که تعدادی از ناشرین از حضور در نمایشگاه خودداری کردند.

غفاری تصریح کرد: نشر قطره با صدور بیانه ای اعلام کرد، در نمایشگاهی که به یک فروشگاه بزرگ تبدیل شده، شرکت نمی کند و با صدور پوسترهایی با مضمون (نه به نمایشگاه) و (از کتابفروشی های محله خود حمایت کنید)، از شرکت در نمایشگاه انصراف داد.

وی بیان داشت: بعد از اعلام عمومی این انصراف تعدادی از ناشرین دیگر نیز به این کمپین پیوستند. نشر گمان اعلام کرد نمی آید، روشنگران اعلام کرد می آید، اما به رسم نمایشگاه های بین المللی فروش نخواهد داشت و مشتریان کتابهایش برای خرید به کتابفروشی ها مراجعه کنند و ناشران دیگری همچون ققنوس، نی، مرکز و چشمه هم اعلام کردند که در نمایشگاه های استانی شرکت نمی کنند. اما فعلا در نمایشگاه بین المللی حضور پیدا می کنند.  این فعالان بخش کتاب تاکید کرد: امسال نمایشگاه یکی از پر اتفاق ترین سال های خود را تجربه کرد، نشر چشمه کتاب (بسمل شدن) محمود دولت آبادی را بعد از 10 سال، ممیزی شدن توسط ارشاد، عرضه کرد و نویسنده نوبل دار ترک، اورهان پاموک توسط نشر ققنوس به نمایشگاه دعوت شد، اما اجازه سخنرانی پیدا نکرد.

غفاری ابراز داشت: با همه خوبی ها و بدی های نمایشگاه، اما انتظار می رود، کتابخوانان امسال با هزینه ای کمتر و آسان تر و سریع تر و آرامش بیشتر نسبت به سال گذشته که نمایشگاه در شهر آفتاب بود، کتاب های خود را جستجو و خریداری کنند.

سردبیر مجازی
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*