پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
24 آذر 1397
یادداشت

ممیزی : مرز نامرئی

سردبیر مجازی
30 اردیبهشت 1397
بازدید: 468
نظرات: 0

ممیزی : مرز نامرئی

سرمقاله

سهیل نوروزی، روزنامه نگار

بحث ممیزی و سانسور در حوزه نشر کتاب، در طول این سال ها همواره از موضوعات مهم در بین اهالی کتاب و نشر در ایران بوده است. با پایان سی و یکمین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، بار دیگر بحث هایی درباره این موضوع و تاثیرات آن بر صنعت چاپ و نشر کتاب و بر فرهنگ کتابخوانی مردم شکل میگیرد. بسیاری از نویسندگان و مترجمان معتقدند ممیزی در درجه اول باعث نابودی اثر میشود و نتیجه اساسی آن این است که کتاب به طور ناقص به دست مخاطب برسد و در نتیجه افت آمار کتابخوانی در جامعه را در پی دارد، زیرا مخاطب ترجیح میدهد کتابی را انتخاب کند که کمترین تغییر را نسبت به متن اصلی داشته باشد و در درجه دوم باعث دلسردی نویسنده و مترجمی میشود که وقت و انرژی خود را صرف  خلق یا ترجمه اثر کرده و ممیزی باعث ناقص شدن اثر میگردد. ناشران نیز بر این باورند که ممیزی باعث نقص کتاب میشود و مخاطبان نمیتوانند ارتباطی واقعی با آثار تالیفی یا ترجمه برقرار کنند، که این امر باعث به وجود آمدن شبکه چاپ و توزیع زیرزمینی و غیرقانونی کتاب میشود که بیشترین ضربه را به ناشران و نویسندگان کتاب وارد میکند. چاپخانه های زیرزمینی بدون در نظر گرفتن حقوق ناشران و نویسندگان اقدام به چاپ و حتی ترجمه کتاب های دارای مجوز و یا بدون مجوز با کیفیت و قیمت کمتر و توزیع گسترده این کتابها در بازار میکنند که این امر باعث ضرر مادی و معنوی گسترده ای به ناشران، نویسندگان و خوانندگان کتاب و همچنین اخلال در بازار کتاب میگردد . از مهم ترین دلایل نارضایتی ناشران و نویسندگان مشخص نبودن خط قرمزها و حدود ممیزی است که کار را برای بسیاری از مترجمان و مولفان و ناشران سخت تر کرده است. همه این موارد در صورتی است که در متن قانون اساسی به صورت مشخص قانونی برای ممیزی کتاب وجود ندارد و اصل 24 قانون اساسی، مطبوعات و نشریات را در بیان مطالب، به شرطی که مخل مبانی اسلام و حقوق عمومی نباشند، آزاد گذاشته است، به همین دلیل و نبود قانونی صریح و روشن درباره ممیزی کتاب باعث به وجود آمدن برخوردهای سلیقه ای در این عرصه شده است و همه این اتفاقات در حالی است که شورای عالی انقلاب فرهنگی گفته است که هیچ مصوبه ای درباره ممیزی کتاب ندارد و وزارت ارشاد نیز در تمام این سالها هیچ موضع گیری خاصی در این زمینه نمیکند و پرونده ممیزی کتاب مثل سال های پیشین مسکوت می ماند. با این وجود اکثر دست اندرکاران نشر کتاب از بهبود وضعیت ممیزی و سانسور و برخورد های سلیقه ای و جناحی در دولت های یازدهم و دوازدهم و از بین رفتن سخت گیری های بیهوده سخن گفتده اند اما سخنان رییس جمهور مبنی بر واگذاری ممیزی کتاب به اندیشمندان باعث سردگرمی بیشتر ناشران و نویسندگان میشود، زیرا با وجود نبود قانونی مصوب و مکتوب در زمینه ممیزی کتاب ادعای واگذاری کتاب به ناشران یا اندیشمندان تنها انداختن توپ در زمین دیگری است. با گذشت چندین سال  از بحث ممیزی همچنان مسئله اولیه درباره‌ی مشخص نبودن شاخصه‌ها و مؤلفه‌های ممیزی است و هنوز ناشران و صاحبان آثار از اعمال سلیقه‌ی بررسی ها و نبود روندی روشن برای ممیزی کتاب گله‌مندند و این سؤال که آیا قانون مدون مشخصی برای ممیزی کتاب وجود دارد یا خیر و اگر چنین قانونی موجود است، چرا هنوز هیچ مصوبه ای از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی کتاب و نشر به ناشران بخشنامه نشده است و یا این‌که چرا از سوی اداره‌ی کتاب وزارت ارشاد هیچ سندی به ناشران مبنی بر تصحیح موارد «اصلاحی»، «حذفی»، و… داده نمی‌شود. اما نکته ای مهم که در این میان قابل توجه است، عدم امکان ممیزی کامل یک اثر با توجه به شبکه اینترنت و فضای مجازی است به طوری که نویسنده یا مترجم میتواند بدون هیچ گونه ممیزی با به اشتراک گذاری اثر خود در فضای مجازی، آن اثر را به طور مستقیم با خوانندگانش به اشتراک بگذارد و این گواهی بر آن است که دیگر امکان ممیزی و نظارت بر یک اثر مانند سابق وجود ندارد.

سردبیر مجازی
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*