پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
1 آبان 1397
اجتماعی

کمتر از یک ششم بازار اراک در مالکیت اداره اوقاف است

سردبیر مجازی
19 خرداد 1397
بازدید: 74
نظرات: 0

دلاوری، مدیر کل اوقاف و امور خیریه استان مرکزی در گفت و گو با عطریاس:

کمتر از یک ششم بازار اراک در مالکیت اداره اوقاف است

  • گروه شهری، سینا علیدادی

 

«درآمد سالانه اداره کل اوقاف استان مرکزی از بازار سرپوشیده اراک تنها بین سی تا چهل میلیون تومان است.»

این بخشی از سخنان حجت الاسلام حسین دلاوری، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان مرکزی در مصاحبه اختصاصی با روزنامه عطریاس است که پس از سال ها به شبهات در خصوص وضعیت درآمدی این اداره از بازار اراک پایان داد.

دلاوری که قریب به دو ماه است بر صندلی مدیرکلی تکیه زده طی این گفتگو وجود برخی از دلایل سیاسی و بعضا منفعت های شخصی را دلیل اصلی تنش میان کشاورزان با این اداره عنوان کرده و معتقد است که اداره کل اوقاف و امور خیریه استان مرکزی  راه سازش و شفاف سازی را در عملکرد خود پی گرفته است.

در استان مرکزی چند نوع وقف وجود دارد و درآمد موقوفات در چه حوزه ای هزینه می شود و آیا اداره کل اوقاف استان مرکزی طبق برنامه ای کلی عمل می کند؟

در استان مرکزی حدود پنج هزار موقوفه وجود دارد که این تعداد، شامل 29 هزار رقبه است که از نظر فراوانی در سطح استان پراکنده می باشند ولی تقریبا نیمی از این رقبات در حوزه شهرستان اراک قرار دارند و طبق آنچه که در سامانه اداره کل اوقاف استان مرکزی ثبت شده دلیل و نیت اصلی موقوفات این استان «عتبات عالیات» هستند تا جایی که بخش کثیری از درآمد حاصل از موقوفات صرف این مسئله می شود. طی ده سال گذشته یکی از ویژگی های منحصر به فرد سازمان اوقاف و امور خیریه کشور این بوده که فعالیت های ادارات تحت نظر خود را به صورت برنامه محور درآورده طوری که سالانه ادارات استانی برنامه های تدوین شده مختص به خود را اجرا می کنند. از سوی دیگر معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه بر انجام فعالیت های شفاف تاکید دارد تا در کارگروه‌های فرهنگی و اجتماعی متعددی، اجرای نیت واقفان به صورت مناسب و صحیح پیگیری شود.

وجود املاک وقفی در روستاها همواره اختلاف نظرات متعددی میان کشاورزان و اداره اوقاف به وجود آورده و این امر طی سالهای گذشته نیز افزایش یافته است حال برای رفع این مهم چه اقداماتی در دستور کار اداره اوقاف استان می باشد تا تنش های موجود کاهش یابد؟

فعالیت اداره اوقاف همواره در این راستا بوده که کشاورزان دچار مشکل و آسیب نشوند چرا که ایجاد هرگونه مشکلی برای کشاورز، مساوی است با ضرر موقوفه.

توجه داشته باشید که در استان مرکزی روستاهایی وجود دارد که به صورت شش دانگ وقف می باشند که از کشاورزان انتظار می رود بر اساس روال گذشته مال‌الاجاره خود را پرداخت کنند. متاسفانه در بسیاری از روستاها به دلایل گوناگون مردم برای تنظیم سند اجاره خود مقاومت می کنند و خود را صاحب ملک می دانند در صورتی که این ادعاها در اوایل انقلاب بر اساس قانون ابطال اسناد، باطل شده است. متدینینی بودند که همان ابتدا خودشان املاک وقف شده را تحویل دادند و به تنظیم سند اجاره اقدام کردند و این امر سبب شده همان املاک، امروز در اختیار خودشان قرار گیرد که از دیدگاه اداره اوقاف و قانون ابطال، دارای نسق زراعی هستند. حال از تمامی کشاورزان و اشخاصی که در روستاهای موقوفه ادعای غیر دارند می خواهم که سند مالیکت خود را ارائه دهند. اگر به سند تقسیم اراضی که در اختیار کشاورزان است مراجعه شود، مشخص است که طبق آن اسناد، فروشنده املاک نام موقوفه است و موقوفه به عنوان فروشنده قید شده حال اگر با مقداری انصاف این امر مورد بررسی قرار گیرد آن ها پی خواهند برد که زمین های در اختیارشان به‌ صورت موقوفه است‌. متاسفانه در حال حاضر علی رغم وجود این اسناد و قانون ابطال شاهد آن هستیم که باز هم برخی از کشاورزان از تنظیم سند اجاره امتناع می کنند، البته اداره اوقاف همواره راه گفتگو را باز گذاشته و معتقد است که نیازی به تنش زایی نیست. در پرونده های حقوقی نیز محاکم قضایی رای به نفع موقوفه صادر کردند اما متاسفانه شاهد آن هستیم که در برخی مناطق استان اشخاصی با منافع سیاسی و شخصی افکار عامه مردم را منحرف می‌کنند. آنچه که به عنوان نسق زراعی به کشاورز داده می شود می تواند نظر زارعین را جذب کند و آنها به صورت بهینه توانایی استفاده از ملک را کسب می کنند این موضوعی است که در سراسر کشور کشاورزان بسیاری از طریق آن امرار معاش می کنند ولی باز هم متاسفانه عده ای اندک سعی دارند به دلیل منافع شخصی جو مسموم را علیه املاک موقوفه ایجاد کنند که این مسئله سبب سردرگمی بسیاری از روستا نشینان شده به طوری که کشاورزان نمی توانند از تسهیلات زراعی و بیمه های مربوطه استفاده کنند. از سوی دیگر این مسئله را مد نظر داشته باشید که طبیعتاً اداره اوقاف نیز نمی‌تواند به عنوان مالک کشاورزانی را که سند اجاره ندارند به عنوان مستاجر قبول کنند چرا که از نظر حقوقی آنها متصرف عنوان می شوند حال اگر سند اجاره توسط کشاورزان تنظیم شود جلوی بسیاری از ضرر و زیان ها گرفته می‌شود و کشاورزان نیز می‌توانند با بهره‌مندی از امکانات موجود رضایتمندی لازم خود را کسب کنند.

با توجه به اینکه از سوی نهادهای مختلف عنوان میشود «اداره اوقاف استان مرکزی بیش از پنجاه درصد از بازار سرپوشیده تاریخی اراک را در اختیار دارد»، می توانید میزان دقیقی از سهم این اداره را عنوان کنید؟

بله مکررا این امر عنوان می‌شود که اداره اوقاف سهم بسیاری را از بازار سرپوشیده اراک در اختیار دارد که این مسئله به هیچ وجه صحیح نیست. زمانی در شورای شهر دوره چهارم از سوی اداره میراث فرهنگی استان مرکزی نیز عنوان شد که هفتاد درصد از بازار اراک متعلق به اداره اوقاف است که به این مسئله در همان زمان پاسخ مستدلی داده شد.

خوشبختانه بین تمامی دستگاه‌ها متر مربع یا هکتار مقیاس واحدی است که به وسیله آن می‌توان میزان بهره مندی هر یک از آنها را از بازار اراک مشخص کرد. بازار سرپوشیده دارای راسته یک کیلومتری با بیست و یک سرا است که تغریبا در این مجموعه هزار رقبه وجود دارد. اداره اوقاف استان مرکزی تنها بیست مغازه را از راسته یک کیلومتری بازار اراک در اختیار دارد که مستأجرین آن دارای حقوق کسبی می باشند که بنابر قانون مغازه ای که دارای حقوق کسبی است تعمیرات آن بر عهده مستاجر می باشد.

از سوی دیگر از بیست و یک سرای موجود در بازار اراک، تنها شش سرا اوقافی است که یکی از آنها کمتر از دو دانگش وقفی بوده و یکی دیگر اسرا های وقفی (سرای اکبریان) تحت اختیار اداره اوقاف نیست.

حال اگر این موضوع را مورد بررسی قرار دهیم درخواهیم یافت که کمتر از یک سوم سراهای بازار اراک در اختیار اداره اوقاف میباشد و اگر بخواهیم از نظر متراژی سهم این اداره را از بازار تاریخی مشخص کنیم، باید گفت که کمتر از یک ششم آن در اختیار و مالکیت اداره اوقاف استان مرکزی است.

پس چرا در حال حاضر ساماندهی بازار اراک به تعویق افتاده است؟

در زبان عموم مردم ضرب المثلی است که می گویند «یک نفر از بی کسی مرد و یک نفر از پر کسی» این ضرب المثل، مثال دقیقی از وضعیت امروز بازار اراک است چرا که این بازار متولیان بسیاری را دارد که هرکدام تحت عنوان دایه دار ثبت جهانی بازار پا جلو گذاشتند ولی تا به امروز آن چیزی که می بایست انجام شود را انجام ندادند. اداره اوقاف منکر زحمات و اقدامات سازمان میراث فرهنگی نیست ولی به هر حال این اداره طبق توافقی که با مستاجران داشته تعمیرات مناسبی را در برخی از سراها و مغازه ها انجام داده است. البته درحال حاضر اختلاف نظراتی بین اوقاف و مستاجران وجود دارد چرا که آنها انتظار دارند سرقفلی ملک به آنها داده شود اما اوقاف طبق قانون حق اعطای این امر ندارد، خوشحال هستیم که تا به امروز در بازار تنشی رخ نداده زیرا دیدگاه اوقاف نسبت به مستاجران بازار اراک یک نگاه شراکتی می باشد.

آیا درآمد اداره اوقاف استان مرکزی از بازار اراک بیشتر از سایر متولیان است؟

املاکی که دارای حقوق کسب و پیشه هستند با قانون سال 56 اداره می شوند و در چنین املاکی هر سه سال یکبار اجاره بها تعدیل می شود حال اگر از نظر ریالی ملکی که آزاد است و تابع قوانین سال 76 به بعد می باشد را با ملکی که تابع قوانین سال 56 اداره می شود، مقایسه کنید در می یابید که تفاوت اجاره آنها بسیار فاحش است.

به عنوان مثال اگر ملکی که دارای حقوق کسب و پیشه میباشد را یک میلیارد تومان بفروشید حدود 800 میلیون تومان به مستاجر تعلق می یابد، یعنی تنها 10 تا 15 درصد ارزش واقعی ملک متعلق به اداره اوقاف است. املاکی در بازار اراک وجود دارد که اجاره ماهیانه آنها بیش از پنج میلیون تومان می‌باشد اما همین املاک اگر موقوفه و کسب و پیشه ای باشد اجاره سالانه آن ها به کمتر از یک میلیون و هفتصد هزار تومان می رسد. از سوی دیگر در سراهای بازار اجاره سالیانه کمتر از دویست هزار تومان است. حال اگر تمامی این اجاره‌بها ها را جمع کنید مبلغی ناچیز در حدود بین سی تا چهل میلیون تومان نصیب اداره اوقاف می‌شود که به عنوان مال و اجاره توسط اوقاف دریافت میگردد که طی سالهای گذشته نیز بنایر اختلاف نظراتی که مطرح شد یا پرداخت نشده و یا به حساب دادگستری واریز شده است.

با تمام این تفاسیر و عدم سوددهی ها اداره اوقاف هیچگاه اجازه فرو‌ریختن ملکی را در بازار سرپوشیده نداده و همواره املاک این بازار را مورد مرمت و بازسازی قرار داده چرا که حفظ این املاک را بنابر موقوفه بودن و داشتن هویت تاریخی را یک رسالت می داند. لازم به ذکر است که سال گذشته بیش از 100 میلیون تومان برای تعمیر و نگهداری سرای مهر توسط اداره اوقاف هزینه شده است.

با توجه به اینکه گفته میشود ساخت پروژه ارگ اراک (هنرستان خوارزمی) به دلیل موقوفه بودن زمین اجرای پروژه به تعویق افتاده است، در خصوص نقش اداره اوقاف در اجرای این مهم توضیح دهید.

زمین پروژه ارگ اراک یک موقوفه غیر متصرفی است که متعلق به متولی آن است و در حال حاضر فرزند این متولی یعنی آقای «بهمن بیات» مسئولیت آن را بر عهده دارد که لازم است بدانید اداره اوقاف در موقوفات غیر متصرفی تنها نقش ناظر را ایفا می کند.

در زمانی که متولی سابق در قید حیات بود قراردادی بین ایشان و مجریان پروژه ارگ منعقد شد که برای آغاز اجرای پروژه لازم بود پانزده میلیارد تومان به عنوان مبلغ پذیره ابتدایی پرداخت می شد اما متاسفانه شرکای اجرای پروژه تنها موفق شدند سه میلیارد تومان از این پذیره اولیه را پرداخت کنند. البته مجریان اجرای پروژه به صورت عجولانه زمین را گودبرداری کردند تا جایی که امروز متولی زمین موقوفه نیز نسبت به این امر شاکی است. آن زمان که دیگر پیمانکار نتوانست پانزده میلیارد تومان پول را پرداخت کند ثابت شد که توانایی لازم را برای ساخت سیتی سنتر بزرگ ارگ که بیش از هشتاد میلیارد تومان هزینه در پی داشت را نیز ندارد و همین مسئله سبب شد که قرارداد فی مابین متولی و شرکای اجرای پروژه فسخ گردد. لذا اگر گفته می شود مقصر عدم اجرای موفق پروژه ارگ، اداره اوقاف است به هیچ وجه صحیح نیست چرا که این عدم موفقیت به دنبال ناتوانی مجریان پروژه و حذف آنها از گردونه ساخت صورت گرفت. به هر سو در حال حاضر اداره اوقاف برای آنکه این پروژه به اتمام رسد از تمامی سرمایه گذاران دعوت کرده و از حضور آنها در اراک و تکمیل این پروژه توسط آن ها استقبال می‌کند.

عملکرد سایر دستگاهها را در ارتباط با اداره کل اوقاف استان مرکزی چطور ارزیابی می کنید؟

در سال‌های گذشته و به دنبال ایجاد تغییرات در سازمان اوقاف کشور دیدگاه این سازمان به صورت فرهنگی شدن پیش رفته است. البته سازمان اوقاف جدا از اعتبارات اندکی که از سوی دستگاه‌های دولتی دریافت کند یک سازمان درآمد هزینه می باشد که با فعالیت های خود توانسته ارتباط مثمر ثمری را با سایر دستگاه‌ها ایجاد کند. خوشبختانه تا به امروز دستگاه‌های قضایی همکاری مناسبی را با اداره اوقاف انجام دادند و در خصوص همکاری دستگاههای دولتی نیز باید گفت که سازمان اوقاف توافقنامه هایی با چند وزارتخانه منعقد کرده تا در اجرای نیت موقوفات با موفقیت عمل کند.

سردبیر مجازی
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*