پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
26 آبان 1397
اجتماعی

بینوایی تئاتر کودک در صحنه های نمایش

سردبیر مجازی
16 تیر 1397
بازدید: 52
نظرات: 0

گزارش عطریاس از وضعیت تئاتر کودکان:

بینوایی تئاتر کودک در صحنه های نمایش

گروه جامعه،شایسته سلامی

تئاتر کودک و نوجوان، در جوامع پیشرفته، از اهمیت بسزایی برخوردار است و بر همین اساس، مسئولان و برنامهریزان بلندپایه کشور، برنامهریزیها و سرمایهگذاریهای لازم را برای پیشرفت این هنر انجام میدهند. زیرا میدانند که اگر به این امر بپردازند قطعاً در رشد و پرورش کودک تأثیرات مطلوبی خواهد گذاشت و در آینده نیز فرهنگ و اجتماع بهره لازم را از آن خواهد برد و طبیعتاً به ارتقای فرهنگ کشورشان کمک خواهد کرد. همانطور که میدانیم نهادینه کردن تئاتر در کشورهای اروپایی از مهد کودکها و مدارس آغاز میشود و سازمانها و نهادهای دولتی نیز بخشی از فعالیتهای فرهنگی خود را به تئاتر جوانان، اختصاص میدهند. برخلاف آن، در کشور ما، متأسفانه، هیچ برنامهریزی و سیاستگذاری خاصی، برای تئاتر کودک و نوجوان نمیشود. طبیعی است که آموزش و تعلیم و تربیت کودکان و هنرجویان تئاتر، برای این نوع تئاتر نیز صورت نمیگیرد. تئاتر کودکان شاخصههایی دارد که میبایست به آن توجه شود. برای این منظور میتوان از طریق آموزش و تعلیم و تربیت هنرجویان کودک، نوجوان، جوان و بزرگسال، این نوع تئاتر را از شکل رخوت و سکوت بیرون آورد.
انتقال مفاهیم و مهارت های زندگی را می توانیم با استفاده از نمایش انجام بدهیم.
جهانبخش قنبری مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مرکزی در این رابطه در گفتگو با عطریاس گفت: با توجه به اینکه بچه های امروز غالباً تنها شده اند و محدودیت هایی از جهات مختلف برای آنها ایجاد شده و نیز از دیدگاه خانواده ها بچه ها کمتر اجازه ورود به جامعه به صورت مستقیم در نوجوانی و یا حتی سنین آغاز جوانی را دارند، انجام کارهای گروهی نقش بسزایی در شکل گیری شخصیت آنان دارد. از سوی دیگر نیز خانواده ها کم جمعیت شده اند و تک فرزندی و یا حداکثر 2 فرزندی فراوان شده است و با توجه به این موضوع، حساسیت خانواده ها روی بچهها بیشتر شده و متاسفانه همین امر باعث گردیده که بچه ها کمتر در اجتماع واقعی حضور پیدا کنند و از این حیث نقش بازی های گروهی برای بچه ها کمرنگ شده و قالب بازی هایی را که انجام می دهند بازی های انفرادی است و تعامل با دیگران را خوب یاد نگرفتهاند. متاسفانه امروزه در خانوادهها بحث انحصارطلبی بچه ها یعنی همه چیز را برای خود خواستن و مالکیت همه چیز برای یک نفر به وفور دیده می شود و به همین علل است که در اصول تربیتی کودکان باید به دنبال راهکاری باشیم. از سوی دیگر مباحث تربیتی و آموزشی را باید طوری انجام دهیم که تاثیرگذار باشد.
قنبری افزود: نوع دیگری از آموزشی که ما به بچه ها یاد می دهیم اگر میخواهیم تعمیق داشته باشد و عمق پیدا کند و اثرگذاری لازم و ماندگاری داشته باشد، باید به گونه ای لذت بخش و جذاب باشد که بچه ها با آن ارتباط برقرار کنند به خصوص نوع آموزش غیرمستقیم مدنظر است. این است که به همین دلیل انواع بازی ها می تواند برای کودکان مفاهیم را جذاب کند. یکی از راه های جذاب کردن مفاهیم اخلاقی، تربیتی و آموزشی استفاده از بازی به خصوص بازی های گروهی است به جهت اینکه بچه ها تنها شدند و در کارگروهی مغفول مانده اند.
وی ادامه داد: این امر مهم است که یکی از این فعالیتهای که میتوانیم انجام بحث نمایش و تئاتر کودک است. نمایش به جهت محتوایی و به جهت تعریف، ارتباط زیادی با بازی های گروهی دارد. اگر بخواهیم فواید نمایش و تئاتر رابگوییم فراوان است. نمایش و تئاتر فعالیتی است که همه میتوانند از آن لذت ببرند و اثرگذار باشد. اما به علت اینکه در جامعه کمی مغفول مانده باید فعالیت بیشتری روی آن صورت گیرد. در بستر تعمیق یادگیری نیز نمایش یکی از راههای عمق بخشیدن به یادگیری های متعدد می باشد و هر آنچه که میخواهیم به بچه ها آموزش دهیم و جذب مشارکت جویی داشته باشیم.
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مرکزی اظهار داشت: دغدغه بسیاری از خانواده های امروز حضور سالم در گروه و لذت بخش بودن یادگیری است. هنگامی که یک مبحثی را به صورت نمایش به کودکان یاد می دهیم و فرا خواهند گرفت. چه افرادی که نمایش را اجرا می کنند و چه افرادی که نمایش را می بینند، یادگیری به صورت غیرمستقیم اما لذت بخش است. همچنین با استفاده از هنر نمایش و ابزار نمایش می توانیم یک انبساط خاطر برای بچه ها ایجاد کنیم. نشاط برای آنها بیاوریم. نمایش کارکرد بسیار مهمی دارد این است که حقایق زندگی را به صورت بازی به بچه ها آموزش می دهد و بچه ها را در یک محیط نزدیک به واقعیت قرار می دهد با این تفاوت که اگر اشتباهی هم صورت گرفته قابل جبران است. انتقال مفاهیم و مهارت های زندگی را می توانیم با استفاده از نمایش انجام بدهیم.
قنبری تصریح کرد: یکی از مواردی که کودکان متاسفانه امروز کمتر با آن درگیر هستند بحث مسئولیت پذیر است که در نمایش و در تمام بازی های گروهی و فعالیت های گروهی حس مسئولیت پذیری برای کودک ایجاد کنیم و رهبری و مدیریت را به او آموزش دهیم. بچه ها دنیا را بهتر بشناسند و با آن ارتباط برقرار کنند و ارتباط سالمی داشته باشند. پرورش قدرت بیان، پرورش قدرت گوش دادن، حتی اطاعت پذیری کودکان در نمایش به خوبی تقویت می شود. خوبی و بدی ها را می بیند و نتایج خوبی ها و پیامدهایی که کار زشت دارد را در نمایش با یک فاصله محدودی و کوتاهی درک می کند. تخیلات کودکان هدایت میشود. نزدیک کردن کودکان با امور و اعمال عینی از نتایج استفاده از هنر نمایش است.
وی بیان داشت: اما متأسفانه با توجه به محدودیت هایی که وجود دارد امروز کمتر شاهد این هستیم که برای کارهای گروهی در سطوح مختلف چه برنامهریزان و چه متولیان امر کارهایی را انجام دهند. خصوصاً در بحث نمایش، با توجه به این همه فوایدی که برای بچه ها دارد و نیازی که بچه های امروز به نمایش دارند و لزوم استفاده از هنرهای مختلف از جمله هنرهای بومی و به خصوص بحث نمایش باید بسیار همت گذشت و خانوادهها را برای حضور کودکان در فعالیت های گروهی متقاعد کرد. متأسفانه آنطور که باید و شاید خانوادهها از این نقش کارکردی نمایش و مسائل تربیتی کمتر آگاهی دارند و اگر هم بعضی اوقات حضور پیدا میکنند شاید بیشتر به دلیل هیجانی بودن آن و یا لذت شهرت است که در گاهی اوقات بچه ها لذت دوست داشتن بازیگری و معروف شدن را دارند و کمتر خانواده ای کارکرد تربیتی نمایش را دنبال میکند که وظیفه ما در این زمینه این است که به خانواده ها اطلاعرسانیهای لازم انجام شود تا بهتر و بیشتر بتوان در این عرصه گامهای موثر و اساسی برداشت.
در حوزه کار کودک باید آگاهیهایی فراتر از مقوله های کار هنر داشت
علیرضا گلستانی عراقی دانشجوی دکترای فلسفه و هنر، مدرس دانشگاه، کارگردان و فیلمنامه نویس حوزه کودک نیز در این رابطه در گفتگو با عطریاس گفت: در حوزه کودک باید به این امر وجود داشت که چه اتفاق مهمی قرار است شکل بگیرد. در کتابهای مختلفی که برای کودکان و تربیت آنها تعریف می شود، یکی از دغدغههای همیشگی تعریف هنر برای کودکان است. اینکه اساتید مدام به این موضوع فکر کنند که ممکن است تعاریف غلط در آینده به جامعه لطمه بزند و فارغ از تلاش تمامی شعرا و هنرمندان که در این حوزه شکل می گیرد، بحثی که اینجا مطرح میشود این است که فعالیت ها و کار کردن برای کودکان پیچیدگی های خاص خود را دارد و نیز اهمیت بسیاری در آینده هر جامعه ای دارد. از سوی دیگر نیز اگر بخواهیم در مورد تئاتر کودک صحبت کنیم باید تئاتر کودک را در فعالیت های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان جای دهیم. چرا که بسیاری از بزرگان سینما و تئاتر ما در حوزه کودک از کانون شروع کردند و آنجا را تبدیل به محل پرورش تفکر ها در مورد تئاتر کودک نمودند.
گلستانی عراقی افزود: امروزه در جامعه ما با توجه به رشد هنر در همه عرصه ها و تولید آثار هنری در عرصههای مختلف و جای گرفتن آن در اقتصاد و اقتصاد هنر وانتشار این آثار در صحنه های مختلف اجتماعی، متاسفانه در حوزه کودک کمتر به این امر توجه شده است و بسیاری از برنامهها با برنامه های ویژه کودکان تداخل پیدا کرده و باید گفت حال تئاتر حوزه کودک در جامعه اصلا خوب نیست. فارغ از تمام اینها به طور کلی باید گفت حال هنر کودک متأسفانه خوب نیست. متاسفانه در بسیاری مواقع هنر حوزه کودک را با بچه بازی اشتباه میگیرند و متأسفانه اصلا خوب نیست. کودک مقولهای خاص خود را دارد، تعاریف خاص خود را دارد و بسیار مقوله مشکلی است. در دوره ای اساتیدی کار کودک انجام میدادند که میتوانستیم بگوییم این کار خوب شده است، اما متأسفانه در حال حاضر پیش زمینه ای به وجود آمده که هر شخصی که وارد این عرصه می شود می گوید می خواهم اولین کاری که ارائه بدهم کار کودک باشد چرا که حس می کنم کار بسیار ساده است. در صورتی که اینگونه نیست و بسیار پیچیده است. در حوزه کار کودک باید آگاهیهایی فراتر از مقوله های کار هنر داشت و آگاهی های بسیاری را در زمینههای مختلف به دست آورد. روانشناسی کودک را باید خوب شناخت، برای اینکه بدانیم در هر مرحله و در هر زمینه ای چه برنامه ریزی برای کودک باید داشته باشیم. در حوزه رسانه ها نیز متاسفانه واقعیت این است که حال هنر کودک ما خوب نیست، چه در سینما، چه در موسیقی و چه در کتاب. البته منکر کارهای خوب نیستیم. بسیاری از کارهای قدرتمندی هستند که بسیار خوب کار کردند. همه کارها را زیر سوال نمی بریم. اما متاسفانه بسیاری از کارها به علت این که پول ساز هستند و چرخش اقتصادی دارند رو به زوال تفکری رفته اند.
وی ادامه داد: هنگامی که یک نفر میخواهد کار کودک انجام دهد باید به تمام ابعاد آن توجه داشته باشد. یک بزرگسال هنگامی که با معضلی روبرو میشود بسیار قاطع تر و منطقی تر با آن برخورد می کند، اما کودک هر آنچه را که در جریان آن قرار میگیرد و با آن ارتباط برقرار می کند، ممکن است در کودک تاثیر بگذارد. از این رو است که فکر می کنم چه به لحاظ تکنیکی و چه به لحاظ تاکتیکی اگر بخواهیم در حوزه کودک کار کنیم باید آن تخصص و دغدغه اولیه را داشته باشیم. اما متاسفانه شرایطی را که در این خصوص میبینیم در بسیاری مواقع اینگونه نیست. در بسیاری از مواقع تئاتر کودک با بسیاری از مسائل در جامعه اشتباه گرفته می شود به گونه ای که تنها یک اثر تولید و پخش شود و به هبچ عنوان در خور کار کودک نیست. کار کودک باید به گونه ای باشد که بتواند آن را درک کند و با آن ارتباط برقرار نماید. نیازهای فردی و اجتماعی و فرهنگی کودک را برآورده کند. نمی توان گفت که یک کار ساخته شود و تنها کودک با آن سرگرم شود اما هیچگونه کاربردی نداشته باشد.
این دانشجوی دکترای فلسفه و هنر، مدرس دانشگاه، کارگردان و فیلمنامه نویس حوزه کودک اظهار داشت: صدا و سیمای ما باید با تمام وجود ظرفیتهای را برای کودک نگه داشته است. چنانچه که برنامه های بسیار خوبی مانند عمو پورنگ و فیتیله ای ها برای کودکان ساخته شده است. برنامه خوبی در حوزه کودک داریم در این برنامهها کودک با مشکلات اجتماعی و با وضع جامعه آشنا می شود. موارد محتوای بسیار خوبی دارد بسیاری از برنامههای که تولید می شود بسیار خوب هستند، اما متاسفانه گاهی اوقات نگرش خوبی نداریم. معتقد هستیم معیارهای حداقلی کودک در صدا و سیما به آنها ارزش و بها داده می شود
گلستانی عراقی تصریح کرد: پیشینه ادبی و هنری ما را که پیشینه چندین ساله در هنر دارد و قدمت بسیاری را از آن شاهد هستیم و همچنین می توان گفت که چندین قرن قدمت دارد،چه در حوزه ادبیات معاصر و چه در حوزه ادبیات سنتی. از هم جدا نیستند و بسیار به هم وابسته هستند و آن سلیقه و طعمی را که دارد از هنر کودک برای کودک مورد استفاده قرار می دهیم. کودکان در حال پرورش و تربیت ذوق کودکانه هستند. ما زمانی که خوراک خوب به آنها نمی دهیم، نمیتوانیم انتظار داشته باشیم زمانی که بزرگ شد بتواند کار فرهنگی خوب انجام دهد و یا اینکه کار فرهنگی خوب را از بد تشخیص دهد.
وی بیان داشت: مقاله ای نوشته بودم و ارائه کردم که این مقاله با محوریت این موضوع بود که در کشورمان به رشته ای تحت عنوان نمایش کودک احتیاج داریم. نمایش کودک در حال حاضر یکی از گرایش های رشته نمایش در کشور محسوب می شود. اما ایجاد یک رشته تخصصی و مستقل تحت عنوان نمایش کودک با تمام دانسته های روانشناسانه کودکان و با تمام دانسته هایی در حوزه ادبیات کودکان باید تاسیس شود. اگر چنین اتفاقیی نیفتد باید مطمئن بود که اگر امروزه کارهای خوبی در حوزه کودک تولید نمی شود، معطوف به این است کشور ما در حوزه کودک و هنر کودک و نمایش کودک بسیار کم کار بوده است و باز هم معطوف به این امر است که دغدغه ای در این حوزه ندارد. اعتقاد دارم با تأسیس رشته های تخصصی کودک در تمامی رشته های هنری مانند نقاشی کودک، تصویر سازی کودک، سینمای کودک نمایش کودک تنها کاری که می توان انجام داد این است که هم هنرمندان خوبی داشته باشیم و هم جامعه خوبی داشته باشیم. جامعه ای که کودکان خود را تربیت به درستی کرده باشد و جامعه ای که تربیت ایدهآلی داشته باشد خطر بسیاری از آسیب های اجتماعی در حوزه کودک کاهش خواهد یافت.
انگیزهای برای کار وجود ندارد
حمید احمری فعال حوزه تئاتر کودک نیز در این رابطه در گفتگو با عطریاس گفت: این امر که برای کودک و برای رشد کودک و نوجوان به عوامل فرهنگی نیاز داریم، شکی در آن نیست و خانوادهها نیز در حال حاضر در این مقطع بسیار به این مسائل اهمیت میدهند، به گونهای که در حال حاضر شاهدیم خانوادهها بیشتر از آنکه مانند گذشته بخواهند به مسائل دیگر اهمیت بدهند برای موضوعات فرهنگی اهمیت قائل میشوند. اما در جامعه و در حالت کنونی ما خانواده ها نمی توانند این بستر را فراهم کنند و در واقع این مسئولین هستند که باید بستر سازند. در این خصوص چه کسانی که متولی تئاتر هستند و چه کسانی که متولی برگزاری این مقوله می باشند، باید به این موضوع اهتمام ویژه باید داشته باشد.
احمری افزود: در گذشته و تا همین 10 تا 15 سال پیش گروه هایی که به صورت تخصصی برای کودک فعالیت می کردند، تعداد قابل توجهی داشتند و مسائل و موضوعات جالبی را در حوزه کودک ارائه می دادند. حتی زمانیبود که موضوعاتی را که انجام می دادند تم کودکانه داشت اما صحبت های بزرگسالان در آنجا در آن گنجانده می شد و بنابر مسائل اجتماعی روز شکل می گرفت. اما در حال حاضر دیگر این کار انجام نمیشود شاید به این علت است که شالوده تئاتر ما دستخوش یکسری اتفاقات سطحی شده است. سکون ایجاد شده و خود تئاتر ما جلو نمیرود. زمانی که تئاتر ایران میرود جلو نمی رود، فعالین تئاتر هیچ انگیزه ای برای این کارها ندارند. از آنها هیچگونه حمایتی نمی شود، یک تعدادی از بچه های تئاتر که بومی بودن همگی از استان رفتند به این معنا که در طول یک دهه گذشته گویا یک موج مهاجرت میان بچه های تئاتر اتفاق افتاده است. چرا که هرچه که تلاش می کردند و جلو می رفتند و در مسابقات و جشنواره ها مقام می آوردند، هنگامی که برمی گشتند هیچ اتفاقی نمی افتاد که انگیزهای برای کار مجدد وجود داشته باشد و هیچگونه استقبال و یا حمایتی از آنها نمی شد. بنابراین چه تئاتر بزرگسال و چه تئاتر کودک ساکن مانده و حرکت روبه جلویی ندارد، چراکه انگیزهای برای کار وجود ندارد.
وی ادامه داد: یک تئاتر خوب در هر حوزه ای حتی حوزه کودک نیاز به نویسنده خوب، کارگردان خوب، بازیگران و عوامل خوب دارد، اما همه اینها هزینه بردار است. تمام هزینه ها هم به طور شخصی پرداخت می شود، اما هنگامی که برای اجرای عموم آماده میشود و در حال اجرا می باشد، هیچ جایی نیست که از این گروه حمایت کند یا بودجهای در اختیار گروه ها بگذرد. بنابراین اگر ما فعالیتی از بچه ها در حوزه کودک و نوجوان نمیبینیم عدم حمایت از تئاتر و فعالین آن توسط متولیان امر است. حرفهای خوبی گفته میشود اما هیچ کاری صورت نمی گیرد و هیچ عمل و نتیجه و خروجی وجود ندارد. آیا با این توصیف کار جلو خواهد رفت؟! انگیزه برای رو به جلو رفتن وجود ندارد.
این فعال حوزه تئاتر کودک اظهار داشت: از بچه های گروه های تئاتر باید خواهش کرد همه دست به دست هم دهند. البته درد دل متولیان نیز از سوی دیگر این موضوع را تشدید میکند، چرا که آنها نیز مشکلات خاص خود را دارند. آنها نیز از سوی مقامات بالاتر و همچنین عدم بودجه با مشکل مواجه هستند. جلو رفتن در این حوزه نیز به تعامل همه جانبه از روی از سوی مجریان و متولیان دارد. حتی استفاده از حامیان مالی نیز به رونق این فعالیت کمک می کند. تا چند مدت میتواند کارها را سرپا نگه داشته و به جلو هدایت کند. بعد از آن افراد حمایت کننده خود به خود جلو میآیند و برای این کار سرمایه گذاری می کنند.

سردبیر مجازی
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*