پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۲۸ خرداد ۱۳۹۸
شایعه، آفت جبران ناپذیر فعالیت های رسانه ای
اجتماعی

شایعه، آفت جبران ناپذیر فعالیت های رسانه ای

Virtual editor
23 تیر 1397
بازدید: 376
نظرات: 0

گزارش عطریاس از اثرات منفی شایعه در کارکرد اخبار رسانه ها؛

شایعه، آفت جبران ناپذیر فعالیت های رسانه ای

گروه جامعه،شایسته سلامی

 

بسیاری از افراد بر این باورند که شایعات و اخبار نادرست نیز بخشی از زندگی روزمره محسوب می شوند و باید با آنها کنار آمد. به نظر می رسد جوانان بیشتر طرفدار این دیدگاه هستند و تصور می کنند کارکرد سرگرمی و گذران فراغت شایعه سبب می شود اطلاعات نادرست آسیب زننده نباشند، اما افراد و گروه هایی که در اثر این شایعات آسیب می بینند، آبرو، اعتبار یا سرمایه اجتماعی خود را از دست می دهند. سلامتی آنان در معرض تهدید قرار می گیرد و سازمان ها و مؤسساتی که برای خنثی کردن آثار و پیامدهای نشر این اخبار، هزینه های مالی و انسانی سنگینی متحمل می شوند به خوبی می دانند اطلاعات گمراه کننده یا دروغ چندان هم بی ضرر نیست، به ویژه اگر ابزار انتشار آن شبکه های اجتماعی باشند. شایعات، اطلاعات یا اخباری هستند که صحت آنها تأیید نشده است. به همین دلیل هنگامی که در دسترس مخاطب قرار می گیرند، گیرنده پیام نمی تواند درستی یا نادرستی آنها را تشخیص دهد. عموم مردم در برخورد با چنین پیام هایی کمتر می اندیشند و کمتر خود را برای چک کردن درستی محتوا به دردسر می اندازند. شایعات به آسانی آب خوردن منتشر می شوند، چرا که بازنشر آنها در شبکه های اجتماعی بسیار سریع و گسترده است. ضمن آنکه در فضای مجازی که کنترل مستقیمی بر محتوا وجود ندارد و عملاً فرآیند دروازه بانی پیام صورت نمی گیرد، هر کاربر می تواند تولید کننده محتوا و نشر دهنده آن باشد، بی آنکه صلاحیت تولید پیام را داشته باشد.

رسانه رسالت اطلاع رسانی تخصصی را بر عهده دارد

لیلا بنیادی سردبیر خبرگزاری ایسنا منطقه مرکزی در این رابطه در گفتگو با عطریاس گفت: رسانه به عنوان یکی از مظاهر توسعه یافتگی وظایفی همچون بیان حقیقت یا حداقل پرهیز از دروغ پردازی، توجه به روشنگری، کمک به تحقق همبستگی اجتماعی و ایجاد امنیت روانی و … را داراست. در واقع رسانه در شکل عمومی خود رسالت ارتقاء سطح سواد اجتماعی و در شکل تخصصی خود مسئولیت اطلاع رسانی تخصصی و ارتقای سواد تخصصی را بر عهده دارد.

بنیادی افزود: انجام چنین رسالت هایی که شاید از مهمترین کارکردهای رسانه محسوب می شود، مستلزم تکیه بر صداقت به عنوان رکن اصلی تاثیرگذاری است. پرداختن به شایعه که به دلایلی همچون ضعیف بودن پایه ها و اساس رسانه و بلاتکلیفی او در حوزه محتوا، پایه های ضعیف اقتصادی رسانه و برخورد با او به عنوان بنگاه خبرپراکنی، استفاده ابزاری از او در جریان القاء برخی موارد مورد توجه طبقات قدرتمند اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی برخی دولت ها و بسیاری عوامل دیگر شکل می گیرد، در مدت زمان کوتاهی صداقت رسانه را در نگاه خوانندگان زیر سوال برده و این بی اعتمادی ضمن ریزش مخاطبان آگاه، پایه های تاثیرگذاری او را در جامعه از بین می برد.

وی ادامه داد: از طرفی شایعه یکی از تبعات بسیار واضح نبود سواد رسانه ای در میان گردانندگان رسانه هایی است که در برخی موارد عنوان رسانه های زرد به خود گرفته اند و به جای افزایش سواد رسانه ای مردم و تاثیرگذاری مثبت اجتماعی، زمینه ساز تقویت توجه مردم به ضد ارزش هایی همچون غیبت، تهمت و دروغ شده و در برخی موارد حتی افرادی را که در کانون شایعه قرار دارند در معرض خطراتی همچون بدبینی اجتماع و برخوردهای ناصواب گروهی از مردم قرار می دهند، مردمی که از سواد رسانه ای محروم و تحت تاثیر شایعات هستند و به جای افزایش دانایی و آگاهی های خود به شایعات بسنده کرده و حتی با قرار گرفتن در جریان شایعه پردازی به فارغ کردن خود از بار مسئولیت های اجتماعی می پردازند که این امر به آسیب های بسیاری از جمله همان مسئولیت ناپذیری و مقصرسازی و مقصرپردازی می انجامد.

سردبیر خبرگزاری ایسنا منطقه مرکزی اظهار داشت: یکی از آفات شایعه در کارکرد رسانه ها تبدیل شدن آنها به بنگاه هایی برای ایجاد بحران در جامعه است. استفاده ابزاری از رسانه ها که می توانند ابزار انتقال پیام های مثبت در ابعاد گسترده باشند،  می تواند با انتشار اخباری مبتنی بر شایعه توسط آنها انجام شود که این مهم باعث ایجاد موج نگرانی در انواع مختلف آن با تکیه بر دغدغه های روزمره مردم شده و در این شرایط رسانه آگاهانه یا ناآگاهانه می تواند دستمایه سوء استفاده کسانی قرار گیرد که منافع خود را در آب گل آلود دنبال کرده و به دنبال ایجاد امواج مد نظر خود در جامعه هستند.

بنیادی تصریح کرد: شایعه پردازی یکی از تبعات فقدان تعهد رسانه در قبال مسئولیت های مبرهنی است که هر رسانه ای باید به دوش بکشد. این رویکرد قطعا کارکرد رسانه را زیر سوال برده و ارزش و جایگاه او را در میان هم صنفان و مردم کاهش می دهد، هرچند به نظر می رسد برای آنانکه در این مسیر حرکت می کنند، تبعات گفته شده از اهمیت چندانی برخوردار نبوده و در چنین رسانه هایی آنچه مد نظر است افزایش تعداد مخاطبان یا افزایش فروش به هر قیمت ممکن است، حتی اگر به ضرر فردی، گروهی یا جامعه ای تمام شود، در چنین مواردی رسانه به مسئولیت های اجتماعی خود وقعی نمی نهد. هرچند عدم وجود شفافیت در ابعاد مختلف آن در جامعه، عدم پاسخگویی مسئولان، عدم آگاهی فعالان رسانه از قانون مطبوعات، عدم برخورد موثر با شایعه پردازان و … می تواند به شایعه پردازی ها دامن بزند و رسانه ها می توانند عامدانه یا به سهو به این حیطه وارد شوند.

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*