پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۱۶ آذر ۱۳۹۸
درمسیر تاریخ بدعت های حسنه و غیرحسنه ای ایجاد شده است
استان مرکزی

درمسیر تاریخ بدعت های حسنه و غیرحسنه ای ایجاد شده است

Virtual editor
31 شهریور 1398
بازدید: 270
نظرات: 0

حجت الاسلام عباس دانشی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی :

درمسیر تاریخ بدعت های حسنه و غیرحسنه ای ایجاد شده است

گروه فرهنگ، زهرا صفرزاده :مردم استان مرکزی همه ساله با فرا رسیدن ایام سوگواری محرم سیاه‌پوش شده و در مراسم ‌عزاداری خود آیین های مختلفی را اجرا می‌کنند که به عنوان بخشی از تاریخ هویتی و دینی مردم این استان شناخته می شود.
استان مرکزی با داشتن شهرهای باقدمتی چون تفرش، فراهان، خمین، محلات، دلیجان که هریک امروز به یکی از قطب های مهم کشور بدل شده اند نه تنها در حوزه های مختلف که در بخش هویت دینی نیز بعنوان یکی از مناطق باسبقه بالا شناخته می شوند.
قیام برحق حسینی درس های ماندگار و متعددی دارد که شناخت هر کدام از آن ها در تعمیق باورهای انسانی، آزادگی و اشاعه اخلاق حرف اول را می زند و می طلبد مجالس عزای امام حسین(ع) بستری برای طرح مفاهیم بلند کربلا و انتقال پیام نهضت حسینی باشد.
آیین های عزای حسینی سال های سال است که به صورت سینه به سینه با عشق و ارادتی که مردم به خاندان عصمت و طهارت دارند حفظ شده اما در برخی موارد بر پایه باورهای خرافی و یا برداشت های احساسی در جریان این عزاداری ها بدعت هایی به نادرست گذاشته شده که نیازمند اصلاح است.
عطریاس در مصاحبه ای اختصاصی با مدیر کل اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی به بررسی این وضعیت پرداخته است که شرح آن در ادامه می آید.
حجت الاسلام عباس دانشی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در خصوص تاریخچه عزاداری بر حضرت سیدالشهدا (ع) گفت: عزاداری بر امام حسین(ع) و اهل بیت ایشان مقوله ای جدا از نهضت کربلا و سنتی مردمی و سازمان یافته از سوی نهاد های مردمی نیست بلکه یکی از مبانی دینی محسوب می شود، درواقع در بررسی دقیق تاریخ کربلا و بررسی ابعاد آن، به این نتیجه می رسیم که عزاداری بر ایشان جزئی از انقلاب کربلا و پایه گذار این عزاداری خود سید الشهدا(ع) است و حتی می توان گفت که این نوع عزاداری بر شهادت سرور و سالار شهیدان ریشه در آموزه های نبوی، سیره امام علی(ع) و حضرت فاطمه(ع) دارد و خیلی قبل از آن هم در تاریخ اسلام وجود داشته، برای مثال در زمان جنگ احد نیز پیامبر(ص) دستور عزاداری بر پیکرمطهر حمزه سید الشهدا و شهیدان جنگ احد را دادند، پس اینگونه نیست که یک حادثه ای در یک دوره ای از زمان اتفاق افتاده باشد و پس از آن واقعه، عزاداری بر این حادثه را پایه گذاری کرده باشند.
دانشی ادامه داد: در فرهنگ و سنت اسلامی گریه بر شهید جزئی از حماسه شهید است و موجب تداوم حماسه شهید می شود. تاکید و خواست پیامبر، دین اسلام و در خصوص حادثه کربلا نیز نص صریح امام سجاد(ع) و حضرت زینب کبری(ع) بر این موضوع است که برای جلوگیری از محصور شدن حماسه ها و رشادت های شهیدان در زمان و مکان ، رهایی از تحریف و نسیان بر عزاداری و تجلیل و زنده نگاه داشتن یاد شهدا تلاش شود. برگزاری این نوع مراسم، پیامد های بسیار مهمی را در بردارد که می توان از میان آن ها به برجسته نمودن نتایج کربلا، احیا نمودن تاریخ انقلاب، تکرار ظلم ستیزی و یاری مظلومان برای نسل های مختلف اشاره کرد؛ اشک ها و گریه های این روزها، حال و هوای انقلابی و سیاسی به خود می گیرند و مانع بزرگی بر سر راه تحریف تاریخ و بهره برداری نامناسب سلاطین جور، از این موضوع می شود و راهی برای جاودانگی نهضت کربلا است. اگر انقلاب ها و خیزش هایی که بعد از حادثه کربلا به وقوع پیوست را مورد بررسی قرار دهیم تاثیر این عزاداری ها را در شکل گیری قیام ها مشاهه می کنیم، تا جایی که روایت شده است اشک و ماتمی که در روز عاشورا شکل گرفت سپاهیان “عمر سعد” را هم متحول و پشیمان کرد و پس از آن نیز از دل این عزاداری ها قیام توابین و دیگر قیام ها به وقوع پیوست، همچنین مدت ها بعد در کیلومتر ها دور تر از محل وقوع حادثه کربلا در خاستگاه فرمانروایی بنی امیه، مجلس پیروزی آن ها از طریق فرهنگ عزاداری، به مجلس ختم شهیدان کربلا تبدیل شد و باید گفت که هیچ قیامی نیست که نامی از کربلا نداشته باشد.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در خصوص بدعت هایی که به تازگی در نوع عزاداری های مردم ایجاد شده است توضیح داد: آنچه که دستور دین اسلام است، عزاداری سالم، بی آلایش، صادقانه و صمیمی بر امام حسین(ع) است و علمای بزرگ دینی در ادوار مختلف، این نوع از عزاداری را ترویج و تاکید نموده اند اما در جریان سیر تاریخی بدعت هایی حسنه و غیر حسنه ای نیز در برگزاری این آیین ریشه دوانده است؛ سینه زنی ها، آواز خوانی، نوحه سرایی و سرایش موزون حوادث کربلا، کارهای نویی بوده است که آغازگر رسوم جدید بوده و بر شکوه و عظمت عزاداری ها افزوده و مورد تجلیل و تشویق فقها قرار گرفته است. اما بعضی از بدعت ها و تحریف ها به اصل و ماهیت عزداری ها خدشه وارد می کند و باید از آن ها پرهیز کرد. مهم ترین تحریفی که در خصوص کربلا شکل گرفته است در بیان روایات و حقایق کربلا است.
وی در ادامه ضمن اشاره بر پیامد های مخرب بدعت ها بر دین اسلام بیان کرد: یکی از تحریف های بسیار مخرب ” قمه زنی” است که فقها و منتقدین شیعه عزادارن را از این موضوع بازداشته اند و اذعان کردند که این آیین موجب خدشه دار کردن این حماسه مذهبی است؛ همچنین باید به این نکته اشاره کرد که ضمن احترام به ذوق و سلیقه جوانان پرشور در برپایی مراسم عزاداری و سنت های آن، استفاده افراطی از برخی ابزار آلات و ادوات موسیقی، حواشی را برای هیات مذهبی ایجاد می کند که گاهی هم موجب می شود که اصل عزاداری نادیده گرفته شود. این سبک عزاداری ها اغلب موجب آزار و اذیت دیگر شهروندان جامعه نیز می شود و چه بسا حرمت شرعی نیز پیدا می کند، برپایی مجالس عزا در خیابان ها، تا پاسی از شب ، در صورتی که مساجد و تکایا خالی از جمعیت بماند ، آفت بزرگی برای مراسم های عزداراری است. اگر بخواهیم یک عزاداری منزه و سالم را به عنوان یک الگو انتخاب کنیم بهترین آن عزاداری هایی است که در محضر امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری برگزار می شود که امیدواریم هیات مذهبی نیز به این شیوه روی بیاورند.
دانشی در ادامه گفت: از دیگر بدعت ها و آفت هایی که مراسمات عزاداری مطرح می شود، مداح محوری است به صورتی که در عزاداری ها دیگر به تعالیم و بار علمی و تاریخی وقایع توجه نمی شود و کم کم مجالس وعظ به حاشیه رانده شده و به سمت حذف ممبر پیش می روند که این امر آسیب های فراوانی را به مراسم عزاداری وارد می کند، پس بهتر است که از مجالس وعظ در متن اصلی و به عنوان نقطه اوج مراسم استفاده شود، البته برای برپایی این مجالس می توان از اساتید دانشگاهی و دیگر افراد متخصص نیز دعوت کرد و لازم نیست که حتما فرد سخنران از معممین باشد. موضوع دیگر اضافه نمودن عزای شخصی به مراسمات عزاداری است به صورتی که بعضی از مداحان افراطی با انگیزه های مختلفی، در مراسم ختم و ترحیم افراد، زندگی فرد متوفی را با سوز و گداز و روضه مانند نقل می کنند، تا بازماندگان ناله و شیون کنند، که این کار قطعا غیر اخلاقی و نا مناسب است.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی، ضمن تاکید بر لزوم حفظ سنت های قدیمی در مجالس عزا اظهار کرد: یکی از مهم ترین میراثی که از گذشته برای نسل های بعدی باقی مانده، میراث “وقف” است. اکثر مکان هایی که مامن مسلمانان جهان و مکانی برای ابراز احساسات مذهبی و عبادت های آنان است، مانند مساجد، از طریق وقف به وجود آمده، که متاسفانه در سال های اخیر مورد کم توجهی قرار گرفته، و بهتر است که بر ارزش ها و آثار مفیدی که در جامعه دارد توجه شود و کوتاهی که در خصوص این سنت ارزشمند صورت گرفته را جبران نمایند.
وی در پایان گفت: همه ارادتمندان به حضرت سیدالشهدا(ع) باید در صیانت از این میراث تلاش نمایند و در حفظ آن توجه و دقت شایسته ای داشته باشند و در عزاداری ها و زیارت قبور مطهر شهدا طبق آموزه ها و دستورات دینی اقدام به برگزاری مراسمات عزا نمایند.
در ادامه بعضی از آیین های مراسم عزاداری حسینی در ماه محرم و صفر آورده شده است که به اختصار آورده شده است:
نخل گردانی تفرش :
این مراسم در روز عاشورا و با حضور مردم محله فم و ترخوران برگزار شده و تابع قراردادهای خاص و از پیش تعیین شده است
نخل گردانی در نراق: این مراسم که ریشه در فرهنگ وگذشته مردم این شهر دارد از صبح روز عاشورا با بیرون آوردن دو نخل قدیمی از جایگاه خود شروع و با چرخاندن آن در خیابان امام خمینی و کوچه های بافت قدیم شهر همراه است.
نخل گردانی در خمین:
این مراسم از صبح روز عاشورا با بیرون آوردن نخل از جایگاه شروع و تا ظهر عاشورا با گرداندن نخل در دو خیابان اصلی شهر و مکانی قدیمی که از طرف اهالی “چاله نخل” خوانده می‌شود ادامه می‌یابد.
علم گردانی در هزواه :
سادات روستا از روز اول محرم علمی قدیمی را آراسته و تا روز عاشورا در محلات آبادی می‌گردانند، در روز عاشورا این مراسم با حضور مردم هزاوه صورت گرفته و با حضور علم در میادین اصلی آبادی و عبور آن از کوچه باغها همراه است، این علم در ظهر عاشورا به جایگاه خود در امامزاده شاهزاده احمد برگردانده می شود.
علم گردانی در تفرش: مراسم علم بران در محله فم شهر تفرش و در محلات کوچک آن انجام می‌پذیرد، درمحله مذکورسه محله خلچان، ششناو و میان ده صاحب تکیه هستند. در روز اول محرم مردم محله با چند علم سیاه به در خانه های صاحب علم رفته و با انجام نوحه وچاوشی خوانی او را دعوت به بیرون آوردن علم می‌کنند.
تعزیه روستای گرکان:
در تکیه سر پل حجره‌هائی برای نشستن مردم و میانگاهی برای برگزاری تعزیه پیش بینی شده است. نسخه‌های تعزیه در روستای یاد شده به گویش گرکانی و به خط خوشنویسان روستا است، برگزاری تعزیه دو طفلان مسلم، شام غریبان و فروختن پسر شیعه درکنار دیگر تعزیه‌ها، از جنبه‌های برجسته این مراسم است.
تعزیه تفرش:
تعزیه در تفرش از مراسم ریشه‎دار و کهن است، در این شهر و روستاهای پیرامون آن تکایائی ساخته شده که هر ساله و با فرارسیدن ماه محرم در آنها تعزیه با استقبال و اشتیاق خاص از طرف عموم، بر گزار می‎‎شود.
شهرستان تفرش از دوره قاجار یکی از مراکز مهم اجرای تعزیه در کشور بوده است که می توان این شهرستان را یکی از قطب های مهم تعزیه و خاستگاه هنرمندان صاحب نام شبیه خوان و تعزیه گردان در زمان ناصرالدین شاه قاجار به شمار آورد.
تعزیه سیار شهر اراک:
در این شهر هر ساله و در دهه محرم مراسم تعزیه خوانی برگزار می‌شده است، این آیین در شهر اراک و در بازار تاریخی آن صورت گرفته و بر خلاف دیگر نقاط استان بصورت سیار است.
تعزیه سیار توسط مردم دو محله قدیمی قلعه و حصار و طی دهه اول ماه محرم توسط چند گروه برگزار می‌شده است، مخاطبان و مشاهدان ثابت و گروه‌های چندگانه با تمامی نقش‌های تعزیه در میانه راه بصورت سیاراجرای مراسم می‌کردند.
تعزیه وفس:
تمامی اهالی روستای وفس که مدت‌ها قبل مهاجرت کرده‌اند، در ایام دهه اول محرم و به خصوص روزهای تاسوعا و عاشورا، حتما در روستا حضور می‌یابند تا شاهد مراسم تعزیه باشند. تعزیه‌خوانان وفسی قدمت شروع تعزیه را بیش از ۲۲۰ سال می‌دانند و بعضی قدمت آن را به قبل‌تر از آن نیز برمی‌گردانند. وفس به علت برگزاری باشکوه مراسم تعزیه و همچنین سایر مراسم‌ها و آیین‌های مذهبی به دارالمومنین معروف می باشد.
مراسم چغچغه زنی در روستای انجدان:
چغچغه ابزاری چوبی و خراطی شده است که با به هم کوبیدن آنها به هم آهنگ‌های موزون ایجاد می‌شود، انجدان از دو محله بالا و پائین تشکیل شده و مردم این دو محله با انجام چغچغه زنی به عزاداری می‌پردازند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان مرکزی:13 آیین عاشورایی در استان مرکزی ثبت ملی شده‌اند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی گفت: تاکنون 13 آیین و مراسم مذهبی ویژه ایام محرم و عاشورا در استان مرکزی ثبت ملی شده که بیشترین تعداد آیین‌های ثبت شده مربوط به شهرستان تفرش است.

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*