پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۲۵ آذر ۱۳۹۸
افزایش قیمت بنزین به قیمت نقض حقوق شهروندی
استان مرکزی

افزایش قیمت بنزین به قیمت نقض حقوق شهروندی

Virtual editor
11 آذر 1398
بازدید: 229
نظرات: 0

یادداشت

یاسر خسروی، حقوقدان و مدرس دانشگاه

آنچه شاخصه‌ی تمایز “حکومتهای دموکراسی با تدوین الگوهای اسلامی” ، با سایر حکومت‌ها است، حقوق و تکالیف متقابل دولت در برابر ملت و ملت در برابر دولت است؛ که امروز این موضوع تبدیل به یکی از شعارهای انتخاباتی نامزدهای ریاست جمهوری یا نمایندگی مجلس شورای اسلامی شده است و درواقع عمل نمودن به قوانین و حقوق شهروندی، موجب جلب نظر مردم و جذب آراء است ؛ که رعایت این حقوق به مراتب از حقوقدان ها بیش از دیگران انتظار می‌رود.
افزایش 3 برابری قیمت بنزین، بدون هیچگونه اطلاع رسانی قبلی، می‌تواند از مصادیق بارز نقض حقوق شهروندی باشد؛ بدین شرح که داشتن حق دسترسی مردم به کسب اطلاعات شفاف قبل از تصمیم‌گیری دولت در امورمهم اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و… از حقوق مکتسبه مردم در جوامع دموکراسی است. در واقع حق دسترسی به اطلاعات، به عنوان یک حق بنیادینن بشری نخستین بار در قطعنامه‌ی۵٩ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ١٩۴۶ به رسمیت شناخته شد. در آن قطعنامه چنین آمده بود: «آزادی اطلاعات، یک حق بنیادین بشری است و سنگ بنای تمامی آزادیهایی است که سازمان ملل خودرا وقف آن کرده است. آزادی اطلاعات مستلزم حق جمع آوری، انتقال و انتشار اخبار در هرکجا، بدون قیدوبند است. آزادی اطلاعات، عامل اصلی هرتلاش جدی، جهت ارتقاء صلح وپیشرفت جهان است…» که در ســال ١٩۶۶ با تصویب میثــاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دربند ٢ از ماده‌ی ١٩ بر اهمیت این حق صحه گذارده شد و پس از آن کشــور ایران در ســال ١٣۵۴ مفاد میثاق حقوق مدنی وسیاسی را در مجلس قانونگذاری به تصویب رســانده اســت.
طبق ماده ٩ قانون مدنی، آن دسته ازکنوانسیونهایی که در مجلس قانونگذاری تصویب می‌شود در حکم قانون بوده و لازم‌الاجرا است. در حقوق داخلی ایران بند دوم از اصل سوم قانون اساسی، به ارتقاء سطح آگاهی‌های عمومی درهمه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات، رسانه‌های گروهی و وسایل دیگر اشاره شده است همچنین بند هشتم از اصل سوم قانون اساسی به اصل مشارکت عامه مردم درتعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعــی و فرهنگی خویش اشــاره می‌کند. هر چند در این اصل بر مشــارکت مردم تأکید شــده اســت، اما باید اسباب این مشــارکت نیز فراهم گردد. یکی از این اسباب، دستیابی به اطلاعات درســت در خصوص مســائل و حوادث داخلی و بین‌المللی، چاپ، نشر وممنوعیت سانســوراست. در واقع اگر مردم ازآنچه درکشورشــان می‌گذرد مطلع نباشند، چگونه می‌توانند در تعیین سرنوشــت خویش مشارکت داشته باشند و جامعه را اداره‌ کنند.
اینکه آیا اساسا مردم حق اعتراض و نه آشوب و اغتشاش به تصمیمات اجرایی دولت دارند موضوعی خارج از این مقال است؛ اما اینکه دولت، قبل از اتخاذ تصمیم در امور مهم، تکلیف اطلاع رسانی به مردم را دارد، فارغ از مقررات قانونی پیش گفته، از زمره‌ی حقوق شهروندی مردم است که طبق ماده ۳۰ منشور حقوق شهروندی مصوب دولت یازدهم که مقرر می‌دارد: «حق شهروندان است که به اطلاعات عمومی موجود در موسسات عمومی و موسسات خصوصی ارائه‌دهنده خدمات عمومی دسترسی داشته باشند. همه دستگاه‌ها و نهادها موظف به انتشار مستمر اطلاعات غیرطبقه‌بندی‌ شده و مورد نیاز جامعه هستند.» از جمله وظایف دولت بوده است که متأسفانه تصمیم یکباره و شبانه دولت به افزایش قیمت بنزین و الزام به استفاده از کارت سوخت‌هایی که چندین سال به علت ناکارآمد بودن مفقود و به دست فراموشی سپرده شده بودند، به نظر نقض بارز حقوق شهروندی است.
به عبارتی می‌توان‌ گفت دولت به جای رعایت اصل اقناع مردم، مبادرت به اغفال و غافلگیری مردم کرده است؛ شاید در صورت اطلاع رسانی قبلی دولت در خصوص افزایش قیمت بنزین، موجب اعتراض های مردمی و یا متأسفانه فراهم ساختن بستری برای اجرای ایده‌های سوء استفاده‌گران داخلی و خارجی نمی‌شد؛ این در حالی است که وزرا و کابینه محترم دولت به صراحت چند روز قبل از افزایش قیمت بنزین، خبر از عدم افزایش قیمت داده و مردم و خبرنگاران محترم را به شایعه پراکنی متهم نمود.
حال سوال اساسی از دولت محترم روحانی که هم اسما روحانی است و هم شخصیتا روحانی و حقوقدان است؛ این است که آیا عدم اطلاع رسانی به مردم در این خصوص نقض آشکار حقوق شهروندی برابر مستندات فوق نیست؟
به لحاظ فقهی عمل نکردن به منشور حقوق شهروندی که توسط همین دولت محترم تصویب شده نقض آیه شریفه «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» اى کسانى که ایمان آورده‏ اید به قراردادها[ى خود] وفا کنید، نیست؟
و از آن مهم‌تر خداوند در آیه 25 سوره مبارکه حدید می‌فرماید «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ…» که پیام مهم این آیه این است که اول کار فرهنگی و تربیتی، و بعد اعمال قدرت و تنبیه می‌باشد.
لذا سوالی که از شخص آقای روحانی، که متخصص امور فقهی هستند این است که آیا پیام آیه شریفه قرآن به غیر از این است که قبل از تصمیم‌گیری در این مهم، باید مردم را آگاه می کردند؟

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*