پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۹ بهمن ۱۳۹۸
اقتصاد زباله ای
اجتماعی

اقتصاد زباله ای

Virtual editor
22 دی 1398
بازدید: 193
نظرات: 0

گزارش عطریاس از رشد قارچ گونه زباله گردی در شهراراک

اقتصاد زباله ای

رحمتی، عضو شورای شهر اراک: زباله گردی یکی از نتایج شکاف طبقاتی است
قناتی، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری اراک : بیش از 1300 نفر در اراک با موضوع زباله گردی در ارتباط هستند

 

گروه جامعه:شایسته سلامی
رشد قارچ گونه زباله گردی در شهرها پدیده ای نوظهور و شغلی تعریف نشده است که شاید در ظاهر اینگونه جلوه کند که چهره شهرها را آلوده کرده است، اما در واقعیت امر چنین پدیده ای محصول اقتصاد ضعیف و ناموزون در جوامع است. وقتی از آسیب های اجتماعی سخن می‌گوییم، اعتیاد و کارتن خوابی تا طلاق و بیکاری به ذهن متبادر می شود، اما درسال های اخیر معضل و پدیده ای جدیدی به نام زباله گردی که نمود بارز و بیرونی یک آسیب اجتماعی است در مناطق مختلف شهرها دیده می شود. بیشتر اوقات در مناطقی متعدد افرادی را که به صورت ظاهری نامناسب، قد خمیده و گونی به دست به سطل زباله ها سرک می‌کشند را دیده ایم، افرادی که شب و روز برایشان فرقی ندارد و برای تأمین نیاز خود باید به سطل زباله ها هجوم آورند. افراد متعددی به چنین شغلی دست می زنند، چه افرادی که واقعاً از نظر مالی در مشقت و مضیقه باشند و چه افرادی که صرفاً برای نشئه گی خود و یا دلایل دیگر دست به چنین کاری می زنند.
زباله گردی به دلیل مشکلات اقتصادی به وجود آمده است
رییس کمیسیون خدمات شهری شورای اسلامی کلانشهر اراک در ارتباط با پدیده زباله گردی در اراک گفت: پدیده زباله گردی که در سال های اخیر به دلیل شرایط اقتصادی و بیکاری گسترش بیشتری پیدا کرده، مساله ای اجتماعی است که با وجود اینکه مردم به صورت عینی آن را مشاهده می کنند اما کمتر به صورت مسئله ای بلند مدت و دارای پیامدهای منفی اجتماعی درگیر آن هستند.
فرزانه رحمتی افزود: با توجه به وضعیت اقتصادی و معیشتی به نظر می رسد مساله زباله گردی از حالت درگیری ذهنی جامعه به نوعی خارج شده و علیرغم تبعات اجتماعی به حسی جانبدارانه نسبت به امرار معاش عده ای از افراد فرودست اجتماعی تبدیل شده است. لذا اینکه در این وانفسای مشکلات اقتصادی، عده ای هم روزی خود را از سطل های زباله باید کسب کنند، عادی شده است.
وی ادامه داد: مساله اجتماعی زباله گردی علاوه بر اینکه از نظر بهداشتی و سلامت تبعات و عواقبی دارد از منظر زیبایی و مبلمان شهری هم پسندیده نیست. این مساله که اکنون کودکان، زنان و مردان را درگیر خود کرده ناشی از برخی معضلات از جمله بیکاری در جامعه است که عده ای از نظر معیشت و سطح درآمد به سطوحی رسیده اند که ناگزیر به چنین کارهای نازل روی آورده اند. در عین حال افرادی هم هستند که به دنبال گرفتاری در آسیب های اجتماعی از جمله اعتیاد به مواد مخدر، پایگاه اجتماعی خود را از دست داده اند و چاره ای جز این ندارند که برای گذراندن زندگی به چنین شغل هایی روی آورند.
زباله گردی یکی از نتایج
شکاف طبقاتی است
رییس کمیسیون خدمات شهری شورای اسلامی کلانشهر اراک اظهار داشت: زباله گردی یکی از نشانه ها و نتایج شکاف طبقاتی است. به عبارتی چیزهایی که برای برخی دورریختی هستند برای عده ای دیگر باعث زنده ماندن و قابل استفاده و ضروری هستند. در عین حال عملکرد نامناسب نهادهای متولی خدمات شهری یکی دیگر از ابعاد مورد توجه در زباله گردی است که اگر مساله تفکیک زباله را به درستی انجام و فرهنگ سازی می کردند، زباله گردی به صورتی سازماندهی شده و با جلوه ای منطقی، می توانست به ایجاد اشتغال بیانجامد. زباله گردی به عنوان آسیب اجتماعی جدی در شهر اراک در حال گسترش است و برای پیشگیری از رواج هر چه بیشتر آن باید شهرداری طرح جامع ساماندهی زباله را در شهر به نحو مطلوب به اجرا درآورد.
رحمتی تصریح کرد: ماده ۱۶قانون مدیریت پسماند به صراحت اعلام می نماید هرگونه تفکیک و جداسازی و خرید و فروش و انتقال وجابه جایی و…. تابع قانون و آیین نامه اجرایی آن خواهد بود که این امر مستلزم معرفی متخلفین به مراجع قضایی از سوی شهرداری‌ها است. البته باید توجه داشت که آسیب های اجتماعی را نمی توان صرفا با اقدام های قهری کنترل کرد بلکه باید در پی رفع علت ها بود که معلول ها نیز به مرور زمان در ابتدا کنترل و سپس ناپدید می شوند.
وی بیان داشت: در اراک بیش از ۸۰۰ نفر بصورت مستقیم و بیش از ۵۰۰ نفر بصورت غیر مستقیم با موضوع زباله گردی در ارتباط می باشند. مهمترین اقدامات در جهت کاهش زباله گردی، جدا سازی پسماند خشک توسط خانوارها قبل از ورود به مخازن مکانیزه است. لذا باید اذعان داشت، با توجه به اینکه موضوع ساماندهی پسماند یک امر همگانی و مستلزم همکاری همه اجزا مرتبط اعم از دستگاههای مسئول و شهروندان می باشد، لذا نقش یکایک شهروندان در مدیریت موفق و ایده آل پسماند غیر قابل انکار است.
شرایط بد اقتصادی موضوع زباله گردی را تشدید کرده است
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری اراک در رابطه با اقدامات و فعالیت های این سازمان در این خصوص گفت: در کشور ما به دلیل عدم ساختارهای علمی و دقیق اقتصادی برخی از پدیده های نوظهور به یکباره درگاه کسب منفعت برای برخی از سودجویان می‌شود. متأسفانه چند سالی است در ایران بحث خرید و فروش مواد بازیافتی گسترش پیدا کرده است. با ورود پلاستیک به چرخه زندگی مردم و منفعت حاصل از بازیافت آن پدیده نوظهور زباله گردی را رقم زده است.
جذابیت و سودده بودن این کار، افراد زیادی را جهت بازیافت در کشور سازماندهی نموده است
حمیدرضا قناتی افزود: در 3 تا 4 سال گذشته شرایط بد و غیرمتعارف اقتصادی موضوع زباله گردی را تشدید کرده است. صنعت با پیشرفت به سمت استفاده از منابع تجدیدپذیر باعث ایجاد رقابت برای تفتیش زباله و جداسازی پسماند با ارزش ریالی را برای افراد نموده است. جذابیت و سودده بودن این کار، افراد زیادی را جهت بازیافت در کشور سازماندهی نموده است.
نابودی چرخه اقتصادی و بهداشتی
استفاده مردم از محصولات بسته بندی کاغذی و پلاستیکی باعث رونق این عملیات شده است. زباله گردی پدیده ای زشت و شغلی کاذب با تبعات اجتماعی بالا محسوب می شود که منفعت آن فقط از لحاظ مادی مدنظر زباله گرد است، اما در واقع چرخه اقتصادی و بهداشتی را نابود می نماید. موجب انتقال انواع بیماریهای پوستی و قارچی و … شده و بسترهای مالی غیرمتعارف اقتصادی در کشور را رقم می زند.
وی ادامه داد: برخی با دلالی و رانت خواری از این پدیده شوم صاحب ثروت شده و بخش ها و دهک های پایینی جامعه را سکوی پرتاب خود نموده که علاوه بر انتشار آلودگی های ناشی از زباله گردی باعث ایجاد و ترویج فساد نیز می گردد. در واقع دولت باید به صورت سختگیرانه با ایجاد وحدت رویه واحد در قالب تدوین قانون عملیاتی و اجرایی دست سوداندوزان بی قانون را کوتاه و چرخه متعارف اقتصادی را پویا نماید.
تنها راه حل موجود برخود مطابق قانون موجود است. با انجام صحیح طرح تفکیک از مبدأ در منزل، آموزش صحیح شهروندی، مالیات بر تولیدکنندگان محصولات پلاستیکی، بازبینی در قانون مدیریت پسماند، ایجاد صنایع تبدیلی و بازیافت توسط شهرداریها می توان این پدیده شوم را کنترل و مهار نمود.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری اراک اظهار داشت: ماده 16 قانون مدیریت پسماند به صراحت اعلام می کند هرگونه تفکیک و جداسازی و خرید و فروش و انتقال و جابجایی و … تابع این قانون و آیین نامه اجرایی آن خواهد بود که دست متولیان این امر را جهت معرفی متخلفین به مراجع قضایی باز گذاشته است. از سویی دیگر به علت وضعیت نامطلوب اقتصادی بسیاری از خانواده های کم بضاعت و بی بضاعت، معتادان و عاملین تفکیک به صورت غیرمجاز به این کار مبادرت می نمایند که در صورت برخورد قانونی ممکن است، برخی تبعات اجتماعی را ایجاد کند. علی الیحال هرگونه اجرای قانون در چهارچوب آن می تواند مشکلات ایجاد شده فعلی را کاهش دهد به شرط آنکه حمایت راسخ مسئولین جهت انجام آن وجود داشته باشد.
قناتی تصریح کرد: تاکنون فعالیت ها و اقدامات بسیاری در این رابطه در مجموعه کلانشهر اراک انجام شده است که شامل آموزش های شهروندی با محوریت کاهش تولید پسماندها، ایجاد سامانه تلفن گویای دریافت شکایات مردمی، احداث کارخانه پردازش پسماندها، هدف گذاری جهت عدم استفاده مردم از پلاستیک با توزیع کیسه های خرید پارچه ای، برگزاری سمینار و دوره های آموزشی علمی، کاهش تولید پسماندها، توزیع بیش از یکهزار عدد سطل تفکیک بازیافت در ادارات و مدارس شهر اراک، تهیه کتاب با موضوع تفکیک پسماندها برای کودکان، برپایی نمایشگاه و جشنواره برای آموزش کودکان جهت انتشار مطالب بین خانواده و دوستان، انجام اقدامات قانونی مطابق ماده 16 قانون مدیریت پسماند و معرفی متخلفین به مراجع قضایی می باشد. البته در حال حاضر در حال انعقاد قرارداد با شرکت پاک زی جهت ایجاد زیرساختهای استارت آپی در راستای جمع آوری پسماندهای خشک و انجام علمی و صحیح طرح تفکیک زباله هستیم.
در اراک بیش از 1300 نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم با موضوع زباله گردی در ارتباط هستند
وی بیان داشت: در ایران روزانه بیش از 5000 تن انواع پسماند با ارزش تولید می شود که این رقم معادل 5 میلیارد تومان در بدبینانه ترین حالت خواهد بود. سالیانه بیش از 1850 میلیارد تومان در کشور گردش مالی این پسماندها خواهد بود. عدم ورود علمی به بحث بازیافت توسط مجریان و متولیان این امر باعث گردیده است درآمد و منفعت این امر به جیب دلالان برود. در اراک بیش از 800 نفر به صورت مستقیم و بیش از 500 نفر به صورت غیرمستقیم با موضوع زباله گردی در ارتباط هستند. از جداکنندگان تا خریداران و فروشندگان غیرمجاز تا مراکز خردکن و بازیافت پلاستیک و کارتن همگی به صورت غیرقانونی در حال کسب منفعت اقتصادی هستند.
افزایش فشارهای مالی و اقتصادی، افزایش زباله گردها را به همراه دارد
یک منبع آگاه که خواست نامی از وی فاش نشود در این خصوص به عطریاس گفت: آنطور که گفته می شود بحث مافیای زباله گسترده ای بسیاری دارد، اینگونه نیست. موضوع اصلی اینجاست که تعدادی از افرادی که به لحاظ درآمدی در سطح بسیار پایینی قرار دارند اقدام به زباله گردی می کنند و پسماندهای موجود را جمع آوری کرده و آنها را به ضایعاتی ها می فروشند. بیش از 70 درصد این افراد بسیار فقیر هستند، چرا که اگر از درآمد مالی مکفی برای زندگی و امرار معاش برخوردار بودند، هیچگاه اقدام به زباله گردی نمی کردند.
وی افزود: زباله گردها بر اساس حرفه ای بودن یا توانمندی با استفاده از خودروهای باری، موتورسیکلت و یا حتی با پای پیاده اقدام به زباله گردی و جمع آوری پسماند می کنند و از طریق فروش زباله ها و پسماندها به ضایعاتی ها کسب درآمد و امرار معاش می کنند. بسیاری از این افراد نه تنها برای امرار معاش، بلکه در ابعاد وسیعتر حتی به جهت تأمین هزینه های دارو و درمان برای خود و یا افراد خانواده و بستگانشان اقدام به زباله گردی و جمع آوری پسماند و فروش آنها می کنند، چرا که با توجه به شرایط اقتصادی روز جامعه و فشارهای مالی دیگر راه دیگری برای ادامه زندگی ندارند.
این منبع آگاه ادامه داد: موضوع دیگر اینکه گفته می شود سود حاصل از جمع آوری پسماندها توسط زباله گردها نصیب افرادی می شود که این زباله ها را خریداری می کنند و در شبکه گسترده تری اقدام به خرید و فروش زباله می کنند، اینگونه نیست. زباله گردها، پسماندهای جمع آوری شده را با قیمت مشخصی به ضایعاتی ها می فروشند و صاحبان ضایعاتی نیز این پسماندها را پس از تفکیک کامل با سود اندکی به فروش می رسانند. تفکیک های این پسماندها شامل پلاستیک، کاغذ، اجسام فلزی و انواع دیگر است که هر کدام به تفکیک کارخانه های مربوط به آنها فروخته می شود. در واقعیت اگر بررسی شود، مشخص خواهد شد که سود اصلی حاصل از جمع آوری پسماندها به این شیوه نصیب زباله گردها می شود و صاحبان ضایعاتی پس از تفکیک و فروش پسماندها سود کمی می برند.
500 هزار تومان تا یک میلیون تومان
سود در روز
وی اظهار داشت: در گذشته که زباله گردها تعداد اندکی داشتند، از طریق جمع آوری پسماند سود بسیار بالایی به دست می آوردند که این میزان سود شامل 500 هزار تومان تا یک میلیون تومان در روز بود. اما در حال حاضر که تعداد آنها قریب به یکهزار نفر است، سود حاصل از جمع آوری پسماندها برای هر کدام از این افراد چندان بالا نیست و تنها برای گذران زندگی و روزمرگی و همچنین امرار معاش به چنین کاری دست می زنند. موضوعی که مهم جلوه می کند این است که به هر میزانی که فشارهای مالی و اقتصادی در جامعه افزایش یابد، به همان میزان نیز تعداد افراد زباله گرد افزایش خواهد یافت. دلیل چنین فرایندی به این علت است که افرادی که اقدام به زباله گردی می کنند، دیگر راه چاره دیگری برای امرار معاش و گذران زندگی ندارند. اگر چنین افرادی از حداقل درآمد لازم و مکفی برخوردار بودند، هیچ گاه اقدام به زباله گردی و جمع آوری پسماند نمی کردند.

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*