پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۹ آبان ۱۳۹۹
سرپناه هایی از جنس دخمه و آلونک
اجتماعی

گزارش عطریاس از وضعیت کارتن خوابها:

سرپناه هایی از جنس دخمه و آلونک

Virtual editor
7 مهر 1399
بازدید: 283
نظرات: 0

شایسته سلامی، گروه جامعه:

جایی در زمین های مخروبه نهفته در دل این شهر که پر از دخمه و آلونک است و همین دخمه ها و آلونک ها سرپناه افرادی شده که کارتن خواب نام گرفته اند. آرام آرام بر تعداد معتادان، کارتن خواب ها، افراد دوره گرد و سارقان خرده پا در این پاتوق ها افزوده می شود..

به دخمه های تنهایی خودمان پناه آورده ایم

سعی می کنم بتوانم با آنها هم صحبت شده و با روزگار شان بیشتر آشنا شوم. اما فهمیده اند که خبرنگارم و حاضر به مصاحبه نمی شوند. بالاخره یکی از آنها را راضی به مصاحبه کردم. با صدایی که خستگی از روزگار را در دلش فریاد می زند می گوید: «شرایط زندگی مان به گونه ای است که اگر حرفی بزنیم در شهر آشنایان بسیاری داریم و ممکن است ما را بشناسند.»
کمی بیشتر تلاش کردم تا بتوانم صحبت های بیشتری با او داشته باشم. در جواب پرسش هایم پاسخ می دهد: «ما هم مانند بسیاری از افراد جامعه دارای خانه و زندگی بودیم و زیر سایه پدر و مادر زندگی می کردیم. بعد از فوت پدر و مادر زندگی مان را از دست دادیم. به علت اینکه به مواد مخدر اعتیاد داشتیم شرایط به گونه ای پیش رفت که تمامی زندگی مان را از دست دادیم و به روزگار باختیم.»
اطرافش را نگاه کرده و می گوید: «زندگی به گونه ای پیشرفت که از خانه و زندگی پدر و مادر به دخمه های تنهایی خودمان پناه آوردیم و نام کارتن خواب بر پیشانی مان خورده است. در همین آلونک های بیابانی زندگی را می گذرانیم و مشکلات بسیاری داریم که می دانیم سرچشمه بسیاری از آنها مواد مخدر بوده است. مقصر اصلی ماجرا خودمان هستیم و باعث شده تا از جایی که بودیم به جایی برسیم که اصلاً باور نداشتیم.
نگاهی به لباس کهنه برتنش می کنم. انگار روزگار با آنها سر سازگاری ندارد و تقدیری برایشان رقم زده که آنها هم درحیرتند. یک ساعتی در آنجا قدم می زنم پلاستیک هایی که اکنون نقش در را به عهده گرفته اند،، پیرمرد لباس آبی که در آستانه پاییز برای خود خانه ای از گونی ساخته است و آی بلوک های دود گرفته ای که نشان از حضور بی نام و نشان هایی به نام کارتن خواب را در خود دارد.

افزایش هفته ای 2 تا 3 نفری کارتن خوابها

بر اساس آمارهای غیررسمی که از سوی فعالین اجتماعی این حوزه به دست آمده در حال حاضر 20 تا 25 پاتوق کارتن خوابی در اراک وجود دارد. حدود 250 تا 300 نفر کارتن خواب در شهر اراک زندگی می کنند که از این تعداد حدود 30 تا 40 نفر از آنها زن هستند.
موضوع اسفناک تر این است که برخی از این افراد به صورت خانوادگی کارتن خواب هستند و اعضای خانواده با هم، چنین روزگاری را سپری می کنند. برخی دیگر از این افراد نیز بعد از آنکه کارتن خواب شده اند، با یکدیگر آشنا می شوند و با اجرای صیغه محرمیت به عنوان زن و شوهر موقت در همین پاتوق های کارتن خوابی زندگی می کنند.
نگران کننده تر اینکه به طور میانگین هر هفته حداقل 2 تا 3 نفر بر تعداد کارتن خوابها افزوده می شود. البته با توجه به ورودی و خروجی زندان، آمار تعداد کارتن خوابها نیز دستخوش تغییرات قرار می گیرد.

از دیدگاه بالادستی به مسئله کارتن خوابی نگاه شود

یک جامعه شناس با اشاره به مسائل جامعه شناختی کارتن خوابها گفت: بررسی مباحث مربوط به کارتن خوابها از منظر جامعه شناختی باید به گونه ای باشد که از دیدگاه بالادستی به آن نگاه شود. فرم کارتن خوابی، زیرپل خوابی و گورخوابی و انواع و اقسام این مسائلی که مطرح می شود در حوزه بی خانمانی قرار می گیرد. تمامی این افراد در زمره بی خانمان ها قرار می گیرند و اگر بخواهیم به این مقوله بپردازیم، قاعدتاً باید زمینه های بروز این پدیده بررسی شود.
دکتر« مریم یارمحمد توسکی» افزود بی خانمانی را اخیراً در انواع مختلفی که مطرح شد بسیار زیاد مشاهده می کنیم و چنین پدیده ای ناشی از مشکلات اقتصادی و تأمین مسکن است. مشخصاً کارتن خوابی را اگر در اراک بخواهیم مطرح کنیم، باید بر این باور باشیم که با توجه به اینکه بیکاری و فقر گسترده تر شده و همچنین مهاجرت از شهرهای کوچکتر به شهرهای بزرگتر و به خصوص اطراف و حاشیه های این شهرها افزایش پیدا کرده است، کارتن خوابی و بی خانمانی نیز بیشتر مشاهده می شود. در حالی که این مهاجرت ها به امید یافتن شرایط و زندگی بهتر اتفاق می افتد، اما شرایط به گونه ای دیگر رقم می خورد..
وی ادامه داد: بنابراین موضوع کارتن خوابی ناشی از فقر است و در حاشیه شهرهای بزرگ بیشتر مشاهده می شود. افزایش قابل توجه اجاره مسکن، مشکلاتی که گریبانگیر جوانان است، مسئله اعتیاد، اگر بخواهیم مطالعه دقیقی بر روی این پدیده انجام دهیم، بیشتر کارتن خوابها افرادی هستند که یا مشکل اعتیاد دارند و یا به دلایلی در دسته آسیب های چندزمینه ای قرار گرفته اند و اقشار به شدت آسیب پذیر هستند. این افراد تنها در یک زمینه دچار مشکل نیستند، بلکه مشکلات آنها چند زمینه ای است.
این جامعه شناس و استاد دانشگاه اظهار داشت: مسئله مسکن این افراد نیز معضل دیگری است که باعث شده ناچار به برگزیدن چنین شیوه ای برای زندگی باشند، چرا که با توجه به شرایط موجود، مجبور به انتخاب این شیوه زندگی هستند و چاره دیگری ندارند. این مسائل ناشی از شرایط به خصوص حاد وضعیت ناامنی اقتصادی است و به دنبال آن مسائل و معضلات اجتماعی را به همراه دارد.
دکتر توسکی تصریح کرد: تنها راه چنین مسئله ای این است که عزم جدی ایجاد شود و این افراد ساماندهی شوند ایجاد مکان هایی به عنوان سرپناهی موقت برای کارتن خوابها و بی خانمان ها است تا حداقل شبها بتوانند در این اماکن بخوابند و از این طریق بتوان مسائل آسیبی این قشر را کاهش داد. اگر کارتن خوابی ساماندهی نشود، مسائل و معضلات پیرامون آن بزرگتر و پررنگ تر می شود و آرام آرام آسیب های دیگر اجتماعی را با خود به همراه خواهد داشت و طبعات بسیار زیادی را در جامعه به وجود می آورد. بنابراین اراده بسیار جدی و محکم را می طلبد تا سازمان های متولی و دستگاه های ذیربط اقداماتی را آغاز کرده و بتوانند به این افراد سرپناه بدهند.

اوضاع اقتصادی تعداد کارتن خوابها را افزایش می دهد

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مرکزی در این رابطه گفت: با توجه به بازدیدهای متعددی که از پاتوق های کارتن خوابی در سطح شهر اراک داشتیم، مقرر شده است بحث ساماندهی کارتن خوابها را در دستور کار قرار دهیم. بنابراین سلسله جلساتی را برگزار شده تا موضوع ساماندهی کارتن خوابی را با جدیت پیگیری کنیم.
«سید احمد سجادی» افزود: به طور کلی بحث ساماندهی کارتن خوابها در دستور کار مسئولین و دستگاه های ذیربط قرار گرفته است. مجموعه استانداری نیز با جدیت موضوع را پیگیری می کند و دادستان نیز حمایت های لازم را انجام می دهد. بنابراین امیدواریم که بتوانیم گام های مؤثری در این راستا برداریم.
وی ادامه داد: موضوع حائز اهمیت این است که با توجه به شرایط موجود در جامعه، هرچه اوضاع اقتصادی سخت تر شود، طبیعتاً تعداد کارتن خوابها بیشتر می شود و این موضوع نقطه ضعف بسیار بزرگی است چرا که وضعیت اقتصادی باعث افزایش تعداد کارتن خوابها می شود.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مرکزی اظهار داشت: از ابتدای شهریور ماه سال جاری بحث جمع آوری و انتقال کارتن خوابها به کمپ ماده 16 در دستور کار قرار گرفته است. همچنین بر حسب دستور دادستان، هر 14 روز یکبار با توجه به دوره بیماری کرونا بین 5 تا 7 نفر از کارتن خواب ها جمع آوری و به مرکز غربالگری فرستاده می شوند و پس از گذراندن دوره قرنطینه به مرکز ماده 16 انتقال می یابند. تنها یک مرکز ماده 16 در استان مرکزی وجود دارد که در شهر اراک مستقر است و کارتن خوابهای سراسر استان به این مرکز منتقل می شوند.
سجادی تصریح کرد: در جلساتی که در خصوص ساماندهی کارتن خوابها برگزار شده، پیشنهادی در مورد جمع آوری تعداد بیشتری از کارتن خوابها ارائه داده ایم. به دلیل اینکه با روند موجود، جمع آوری و ساماندهی کارتن خوابها بسیار طولانی خواهد بود و مشمول قید زمان می شود. امیدواریم که این پیشنهاد با نظر دادستانی به تصویب برسد تا بحث جمع آوری و ساماندهی کارتن خوابها سرعت بیشتری بگیرد.
وی بیان داشت: موضوع دیگر اینکه پیگیری های بسیاری برای ایجاد مرکز شلتر برای کارتن خوابها انجام داده ایم، اما در حال حاضر اولویت اصلی بر روی جمع آوری و انتقال کارتن خوابها به مرکز ماده 16 است. این موضوع به لطف خدا در حال اجراست و امیدواریم با دستوری دادستانی که خواهد داد، با سرعت بیشتری اجرایی شود.

کارتن خوابها مجرم نیستند، اما زمینه های جرم دارند

کارتن خوابها، بی خانمان هایی هستند که خانه و سرپناهی برای ماندن ندارند. مجرم نیستند، اما زمینه های جرم در میان آنها بسیار وجود دارد.
کارتن خوابی
پدیده ای نشات گرفته از آسیب های متعدد اجتماعی است که اینگونه ظهور و بروز می کند و رخ نشان می دهد. عوامل بسیاری در پیدایش بی خانمانی یا کارتن خوابی به عنوان پدیده یا معضلی اجتماعی نقش دارند، اما فقر همیشه یک عامل تعیین کننده در آن است. بسیاری از آمارهای تحلیلی و بررسی های میدانی نشان می دهد که ناامنی های اجتماعی و پیامدهای آن همچون سرقت، کارتن خوابی و … در بسیاری از موارد با اعتیاد رابطه مستقیم دارد.
کارتن خوابها طردشدگان اجتماعی اند. آنان از جامعه رانده شده و از شیوه متعارف زندگی که اغلب مردم آن را برای خود بدیهی تصور می‌کنند، محرومند. آنها اینقدر از جامعه دور افتاده اند که از همه می ترسند و قاعدتا مردم جامعه نیز از شنیدن نام کارتن خوابها در هراسند. در بسیاری از تحقیقات علمی و سیاست گذاری های اجتماعی، طرد اجتماعی و بی ‌‌خانمانی با هم به کار می رود. در واقع آن دسته از افراد جامعه که در خیابانها می خوابند و با عنوان کارتن خواب از آنها یاد می‌شود، نقطه اوج طردشدگی اجتماعی هستند.
عده‌ای از این کارتن خوابها به‌ علت عوارض شدید جسمی و روانی اعتیاد و محرومیت از حداقل های حمایت اجتماعی، بدون برخورداری از هیچ سرپناهی در خیابان زندگی می‌کنند. در بسیاری مواقع معتادان خیابانگردی هستتند که سرپناه هایی موقت و غیرثابت مانند پاتوق ها، خانه های مجردی، سرپناه ها و … دارند و بی‌سرپناه نیستند.
دیده نشدن و فراموش شدن، بخشی از وجود و باور آنها شده است. هیچ اتفاقی در اطراف آنها برایشان اهمیتی ندارد و حتی لحظات زندگی نیز آنها را به شمار ثانیه های خود نمی آورد.
به هر حال قصه‌ کارتن خواب ها قصه های پر دردی است. رازگشایی از زندگی آنها کار هر ساده ای نیست و هر شخصی نمی تواند چنین کاری را انجام دهد، در حقیقت باید دل به دلشان داد. شوک های روحی و روانی و عاطفی و اقتصادی و به دنبال آن افسردگی، از علل شروع مرحله کارتن خوابی است.
تقریباً می توان گفت که اکثریت کارتن خوابها در جامعه اعتیاد دارند. بقیه آنها نیز که از اعتیاد در امان مانده اند، ظاهری شبیه معتادان دارند.آنها در واقع کارگران فصلی، مهاجران، بیماران مزمن روانی، کودکان کار، زنان خیابانی و افراد فاقد مکان و سرپناهی برای زندگی هستند. این افراد به علت شباهت ظاهری با معتادان متجاهر انگ اعتیاد می‌خورند، اما با غربالگری ها مشخص می‌ شود معتاد نیستند.
تحقیقات انجام شده نشان می دهد که بخش عمده ای از بی خانمان‌ ها و کارتن خوابها به سختی گرفتار اعتیاد هستند و طبیعتاً به مکان هایی پناه می برند که غیرقابل دسترس و دور از چشم باشد تا در آنجا به مصرف مواد مخدر اقدام کنند. از سویی دیگر نگاه جامعه به کارتن خوابها به منزله کسانی است که عامل و زاینده آسیبهای اجتماعی هستند و مجرم محسوب می شوند.

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*