پایگاه خبری روزنامه عطریاس پایگاه خبری روزنامه عطریاس
۶ آذر ۱۳۹۹
در آینده صنعت نشر وجود خارجی نخواهد داشت
اجتماعی

در گفت وگو با فعالین حوزه کتاب مطرح شد:

در آینده صنعت نشر وجود خارجی نخواهد داشت

Virtual editor
25 آبان 1399
بازدید: 141
نظرات: 0

شایسته سلامی، گروه اجتماعی:
“مرکز آمار ایران” در مورد میزان کتابخوانی و یا نرخ مطالعه در ایران هیچوقت آمار دقیق و رسمی منتشرنکرده است. طی سالهای اخیر اعداد و ارقام متفاوتی از سوی نهادهای ذی ربط مانند “اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی”، ” شورای عالی انقلاب” و “کتابخانهی ملی” در خصوص میزان مطالعه در ایران اراده شده است. آمارهای ضدونقیضی که در آنها سرانه مطالعهی هر ایرانی بین 2 الی 70 دقیقه در روز متغیر است. سرانه مطالعه در دنیا معیار مشخصی برای محاسبهی میزان کتابخوانی افراد جامعه است. متأسفانه همین آمارهای ضدونقیض، اعتبار صحت و درستی این محاسبات را زیر سؤال میبرد. آمارهایی که نشان میدهد در خوشبینانهترین حالت که نزدیک به محال است، سرانه مطالعهی هر ایرانی 70 دقیقه است، و در بدبینانهترین حالت سرانه مطالعه را باید 2 دقیقه در نظر گرفت.باید این واقعیت را پذیرفت که متأسفانه فرهنگ کتاب‌خوانی در وضعیت فعلی ایران وجود ندارد و تنها اقشار خاص جامعه، مطابق باسلیقه‌ی خود کتاب می‌خوانند.
حوزه نشر حال و روز خوبی ندارد
مدیرمسئول انتشارات «یوحنا» در مورد وضعیت اقتصادی بسیار وخیم حوزه چاپ و نشر کتاب، گفت: حوزه نشر در حال حاضر به علت عوامل مختلفی از جمله گرانی کتاب ،گرانی کاغذ، عدم استقبال از سوی مردم، نبود مراکز عرضه مناسب،گرانی اجاره فروشگاه مناسب و بزرگ در مرکز شهر ،هزینه بالای پرسنل و … و همچنین عدم حمایت ادارات و دستگاه های اجرایی ذیربط و در صدر آنها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از و ناشران و…، حال و روز خوبی ندارد.
«وحید صادقی» افزود: با توجه به اینکه در زمینه چاپ و پخش کتاب مشغول به فعالیت بوده و از نزدیک شاهد تیراژ محدود چاپ می باشم، وضعیت نامساعدی برای میزان فروش متصور هستم. به عنوان مثال با توجه به میزان سرانه جمعیت تیراژ ۲۰۰ الی۳۰۰ نسخه از یک عنوان کتاب وضعیت بسیار وخیمی است که در حال حاضر دامنگیر حوزه چاپ و نشر کتاب شده است. با توجه به وضعیت اقتصادی موجود در جامعه و گرانی فزاینده کتاب نمی توان انتظار داشت که جایگاهی مناسبی برای کتاب در سبد خانوار وجود داشته باشد.
در آینده، صنعتی به نام صنعت نشر وجود خارجی نخواهد داشت
مدیرعامل شرکت تعاونی ناشران استان مرکزی رکود در حوزه چاپ و نشر کتاب را ناشی از وضعیت وخیم اقتصادی حاکم بر جامعه دانست و گفت: متأسفانه وضعیت حوزه نشر کتاب به علت پایین آمدن قدرت خرید مردم، عدم حمایت دولت و مشکلات ناشی از کرونا که امکان برگزاری نمایشگاه های کتاب را از بین برده ، رو به افول است.
«ابوالفضل بیرقی» افزود: اگر همین روال ادامه پیدا کند، در سال های آینده صنعتی به نام صنعت نشر وجود خارجی نخواهد داشت و به حافظه تاریخی سپرده خواهد شد. در حال حاضر به غیر از کتاب های درسی و کمک درسی و کتاب های دانشگاهی و تا حدودی نیز کتاب هایی که به موضوعات روانشناسی مربوط می شوند، فروش بقیه کتابها بسیار پایین است، به گونه ای که در چنین شرایطی چاپ آنها به هیچ وجه توجیه اقتصادی ندارد
در سبد خرید خانوار کالایی به نام کتاب وجود ندارد
مدیرمسئول انتشارات نوای دانش ادامه داد: واقعیت این است که در سبد خرید خانوار کالایی به نام کتاب وجود ندارد و متأسفانه عوارض حذف این کالای فرهنگی بسیار سنگین است ؛به گونه ای که افزایش آسیب های اجتماعی و افزایش اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و … را به ارمغان می آورد و به تدریج شاهد آنها خواهیم بود. کتاب غذای روح انسان است و متأسفانه در جامعه ای که تأمین این نیاز بزرگ فراموش شود به تدریج شاهد عوارض این فراموشی خواهیم بود. اگر هر خانواده بخش اندکی از درآمد خود را به خرید کتاب و مطالعه آن اختصاص دهد، از هزینه های هنگفتی که باید به دلیل درمان اختلالات روانی بپردازد در امان می ماند.
فضای دیجیتال برای جامعه ما بیشتر دردسرساز و گاهی‌ نیز شرارت برانگیز است
یک نویسنده اهل استان مرکزی که پیش از این در چاپ یک کتاب در زمینه علم مواد پیشرفته در صنعت الکترو اوپتیک در کشور روسیه همکاری داشته و اخیراً نیز کتابی را با عنوان عنوان« نگاه های بی‌ نگاه» با محوریت شهر اراک و این که فرهنگ بنیادین شهر مانع از رشد و توسعه ی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی می‌ گردد، به چاپ رسانده، گفت: جامعه ای که فقر و حاشیه نشینی در آن بسیار گسترده است از دنیای دیجیتال دور می افتد. جامعه ای که بی‌ کاری و بی‌ هدفی و افسردگی گسترده در آن افرادش را به سمت سرکشی های بیهوده در فضای مجازی سوق می‌ دهد. دنیای دیجیتال محصول فرهنگ جامعه های توسعه یافته است، جایی‌ که ساختار های اجتماعی و اقتصادی قدرتمند دارد، فضای دیجیتال را در خدمت به خودش اختراع کرده و توسعه داده است. اما فضای دیجیتال برای ما بیشتر دردسرساز و گاهی‌ نیز شرارت برانگیز است.
«پروانه راودگر»افزود: اما در مورد استفاده از کتاب، ابتدا باید دید که چه نوع کتاب هایی‌ مد نظر قرار می گیرد؟ کتاب هایی‌ که به یک شبه پولدار شدن می‌ پردازند، کتاب هایی‌ که غم و بدبختی را در نهاد جامعه ابقا می‌ کنند و یا کتاب هایی‌ که برای مدتی هیجان را در فرد بالا می‌ برند و پس از آن دوباره فرد را بیش از پیش افسرده می‌ کنند. اگر چنین کتاب هایی مد نظر باشند که مسلماً دنیای دیجیتال آن هم در قالب شبکه های اجتماعی می‌ تواند همان ها را برای فرد به صورت جذاب تر و شیرینی‌ تر فراهم کند.
بهتر است در مسئله کتاب نخواندن از زاویه های جدید و نه تکراری تمرکز شود
وی ادامه داد: کسی‌ که واقعاً کتاب می‌ خواند و یا به عبارت صحیح تر می‌ داند که چرا کتاب می‌ خواند، اگر نسخه ی سنگی هم باشد، به دنبالش خواهد رفت. نگاه های این چنینی که کتاب های کاغذی یا دیجیتال کدام یک بهتر هستند برای جامعه ما گمراه کننده ا‌ند. تا هنگامی که اصل مسئله کتاب خوانی در جامعه ما زیر سوال است، بهتر است که روی مسئله کتاب نخواندن از زاویه های جدید و نه تکراری تمرکز گردد.
این نویسنده اهل استان مرکزی اظهار داشت: نویسندگی مسیری است که تقریبا صفر تا صد آن در کنترل فرد نویسنده است. امری که تقریباً نمی‌ توانید در هیچ ساختار دیگری تجربه اش کنید. به عنوان یک نویسنده آزادی بیان را با نویسندگی تا انتها تجربه می‌ کنم. ساختن آرمان شهرم را با نویسندگی تجربه می‌ کنم. حتی حس می‌ کنم می‌ توانم مرزهای جهان را با نویسندگی بشکافم. اگر از نظر روانی،‌ بنیه علمی‌ و فرهنگی کافی‌ کسب کنم، گاهی‌ اوقات برای بهتر نوشتن مجبور می‌ شوم که خودم را ارتقا دهم و این برایم بسیار شیرین است. البته صبوری می‌ خواهد، هدف می‌ خواهد و این که بدانی‌ کدام دردها را جدی بگیرید و کدام دردها بی اهمیت باشند.
تعادل عرضه و تقاضا در حوزه کتاب به خصوص نسخه های کاغذی به هم خورده است
نویسنده دیگری که اهل استان مرکزی است و تاکنون 10 کتاب را در زمینه های ادبیات ایران، ادبیات آلمانی، ادبیات تطبیقی، عرفان، ترجمه در زبان آلمانی به چاپ رسانده، گفت: در حال حاضرکتابخوانی با مقداری از کاستی ها مواجه شده است و مشکلات ساختاری بسیاری در این راستا وجود دارد.
«علی رجایی» افزود: با توجه به وضعیت موجود و به خصوص شیوع بیماری کرونا، نسخه های دیجیتال کتاب ها با اقبال بیشتری از سوی مردم مواجه شده است. البته با توجه به شرایط زندگی های امروزی نسخه های دیجیتال کتاب ها کارایی بیشتری نسبت به نسخه های کاغذی دارد و بیشتر توانسته در میان افراد جامعه جایگاه خود را باز کند.
وی ادامه داد: باید در نظر داشت که شرایط جامعه به گونه ای شکل گرفته که جهان کتاب و کتابخوانی با رکود بسیاری مواجه شده و تعادل عرضه و تقاضا در حوزه کتاب به خصوص نسخه های کاغذی به شدت بر هم خورده است. اما از سوی دیگر میزان متقاضی برای نسخه های دیجیتال کتابها نسبت به گذشته به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کرده است.
مراجعه کننده به کتابخانه ها زیاد نیست و یا در اصطلاح کتابخوان خوبی نداریم
مدیرکل کتابخانه های عمومی استان مرکزی با بیان اینکه سرانه مطالعه در استان مرکزی و حتی در کشور قابل مقایسه با استانداردهای جهانی نیست، گفت: در حوزه کتاب و کتابخوانی نسبت به استانداردهای جهانی، چه در بحث عرضه و چه در بحث تقاضا در رتبه بسیار پایینی قرار داریم. یکی از دلایلی که می توان برای چنین امری در نظر گرفت این است که مراجعه کننده به کتابخانه ها زیاد نیست و یا در اصطلاح کتابخوان خوبی نداریم.
«مهدی ثامنی» افزود: در فاصله سال های 1394 تا 1399 استاندارد درصد عضویت در کتابخانه های استان بنابر وضعیت جامعه و افزایش جمعیت، باید از 8 تا 16 درصد افزایش پیدا می کرده، این در حالی است که درصد عضویت در این سالها بر پایه 2.8 تا 2.9 دهم بوده است. در سال 1398 نیز که باید عضویت در کتابخانه های استان تا 12 درصد افزایش پیدا می کرده، بیش از 3 درصد نبوده است. این آمار نشان می دهد که 10 درصد کاهش عضویت در کتابخانه ها را شاهد هستیم.
وی ادامه داد: آن چیزی که به عنوان سرانه مطالعه باید مد نظر قرار داد این است که به دلیل آنکه جامعه آماری که در دسترس داریم، جامعه آماری اعضای کتابخانه هاست، تنها می توان در خصوص میزان عضویت در کتابخانه ها چنین آماری را ارائه داد. اگر سرانه مطالعه را بر اساس میزان عضویت در کتابخانه ها قرار دهیم، در سال 1398 میزان سرانه مطالعه در استان 3 درصد است، در صورتی که طبق استاندارد باید به 12 درصد افزایش پیدا کند. بنابراین این رخداد، اتفاق خوشایندی نیست و آمار موجود میزان بسیار پایینی را نشان می دهد.
مدیرکل کتابخانه های عمومی استان مرکزی اظهار داشت: هنگامی که افزایش عضویت در کتابخانه ها نسبت به جمعیت مقایسه می شود، در می یابیم که کتابخانه همیشه جای خالی دارد و تاکنون با صحنه ای مواجه نشدیم که کتابخانه ها آنقدر مراجعه کننده داشته باشند که کتابی برای ارائه در آن وجود نداشته باشد و یا با کمبود کتاب روبرو شود. این در حالی است که عضویت در تمامی کتابخانه های کشور رایگان است. استقبال مردمی برای کتابخانه ها باید افزایش یابد و بسیار مهم است که فرهنگ کتاب و کتابخوانی در میان افراد جامعه نهادینه شود. در این رابطه باید به اندیشه ای برسیم که برای هر نیازی به کتاب مراجعه کنیم و تفکری شکل بگیرد که ترویج کتابخوانی در جامعه رایج شود. نیاز است که در فعالیت های روزمره زندگی افراد جامعه، کتاب وجود داشته باشد، به گونه ای به جزء لاینفک زندگی انسانها تبدیل شود.
ثامنی تصریح کرد: در حال حاضر 73 کتابخانه عمومی در استان مرکزی و 18 کتابخانه در شهرستان اراک وجود دارد که در اختیار عموم مردم قرار گرفته است و انتظار می رود که مردم از ظرفیت این کتابخانه ها استفاده کنند. همچنین تعداد یک میلیون و 200 هزار نسخه کتاب در کتابخانه های استان مرکزی وجود دارد. هم اکنون پارامترهای موجود نسبت به میزان مراجعه کنندگان کتاب، پارامترهای مناسبی است. با توجه به درخواست ها و تقاضاهایی که در حوزه کتاب از سوی جامعه وجود دارد، عرضه نیز به لحاظ کتابخانه های موجود، پراکندگی آنها و فعالیتی که دارند در وضعیت خوبی قرار دارد و در تناسب با تقاضای موجود در جامعه است. میزان استقبال افراد جامعه از کتابخانه ها نیز به نسبت متعادل است.
مدیرکل کتابخانه های عمومی استان مرکزی تأکید کرد: کتاب چه در وجهه نسخه های دیجیتال و چه در وجهه نسخه های کاغذی دارای ایرادات فنی است. زمانی که نسخه های کتاب دیجیتال می شود، واژه ای به میان می آید که لایسنس یا سرتی فیکیت ناشر نام دارد و اجازه نسخه دیجیتال شدن و تبدیل شدن کتاب به PDF را بدهد. اگر حق کپی رایت به خوبی رعایت شود می توان در فضای دیجیتال شدن کتابها نیز سرمایه گذاری کنیم. اما این اتفاق رخ نداده است و نسخه دیجیتال هر کتابی که اراده کنیم به راحتی در دسترس وجود ندارد که بخواهیم عنوان دیجیتال شدن بر روی آن بگذاریم. در این میان استفاده از فضای مجازی در سطوح معرفی کتاب، خلاصه نویسی و بازخوانی کتاب است، اما به صورت رسمی تمامی کتابها نسخه دیجیتال ندارند. PDF وی تصریح کرد: از تمامی خیرین و افرادی که کتاب را دوست دارند، دعوت می شود که در این راستا گام بردارند تا یک کتابخانه تمام دیجیتال و به اصطلاح کتابخانه بدون کتاب در استان راه اندازی کنیم.
ثامنی اضافه کرد: همچنین سامانه ای با نام سامانه یکپارچه کتابخانه های کشور و به آدرس
www.samanpl.ir در کتابخانه ها وجود دارد.
بر اساس این سامانه هر کتابی را فرد نیاز داشته باشد و در این سامانه اعلام کند، در تمامی کتابخانه های کشور مورد جستجو قرار می گیرد و مشخص می شود که این کتاب در کدام کتابخانه و در کدام شهر وجود دارد. در نهایت از طریق این سامانه می توان کتاب مورد نظر را رزرو کرد و با هماهنگی مسئول کتابخانه و عضویتی که فرد در کتابخانه ها دارد، کتاب برای فرد ارسال می شود. پس از مطالعه کتاب نیز فرد می تواند کتاب را به کتابخانه محل زندگی خود تحویل دهد تا به کتابخانه اصلی فرستاده شود.
مدیرکل کتابخانه های عمومی استان مرکزی در بخش پایانی اظهارات خود، گفت: در حال حاضر و در شرایط کرونا میزان استقبال مردم از کتابخانه ها نسبت به دوران پیش از کرونا کمتر شده است و یکی از دلایل آن محدودیت هایی است که در راستای فاصله گذاری اجتماعی اجرا کرده ایم. همچنین در شرایط فعلی و به دلیل شیوع بیماری کرونا که از یک سو مراجعه کنندگان نمی توانند به صورت حضوری به کتابخانه ها مراجعه کنند و از سوی دیگر کتابها را نیز نمی توان ضدعفونی کرد، کتابها به مدت 10 روز قرنطینه می شوند و مراجعه کنندگان می توانند پس از 10 روز به راحتی به کتابها دسترسی داشته باشند. تمامی این اقدامات برای از دست ندادن و جذب مخاطب در شرایط کرونا اجرایی شده است.

Virtual editor
روزنامه نگار

ارسال نظر

پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.

قوانین ارسال نظر
  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
*
*